Share Dilution, odnosno razvodnjavanje akcija, predstavlja smanjenje procentualnog vlasničkog udela postojećih akcionara nakon što kompanija izda nove akcije. Izdavanjem dodatnih akcija povećava se ukupan broj akcija u opticaju, pa postojeći akcionar koji ne učestvuje proporcionalno u novoj emisiji poseduje manji procenat kompanije.
Share Dilution je takođe poznat kao Equity Dilution ili Stock Dilution. Ovi termini opisuju isti osnovni proces razvodnjavanja vlasničkog udela, dok su Startup Dilution, Founder Dilution i Private Company Dilution uži pojmovi koji se odnose na razvodnjavanje u određenim vrstama kompanija ili kod određenih vlasnika.
Šta je Share Dilution?
Share Dilution nastaje kada kompanija poveća ukupan broj izdatih akcija, najčešće kroz emisiju novih akcija.
Na primer, ako investitor poseduje 10.000 akcija, a kompanija ima ukupno 100.000 akcija, njegov vlasnički udeo iznosi 10%.
Ako kompanija izda još 25.000 novih akcija, ukupan broj akcija raste na 125.000. Investitor i dalje poseduje svojih 10.000 akcija, ali njegov vlasnički udeo pada na:
10.000 ÷ 125.000 × 100 = 8%
Dakle, investitor nije izgubio akcije, ali je njegov procenat vlasništva razvodnjen.
Share Dilution i EPS
Razvodnjavanje može uticati na Earnings Per Share (EPS), odnosno zaradu po akciji.
Ako se broj akcija poveća, a neto dobit kompanije ostane nepromenjena, ista dobit se raspoređuje na veći broj akcija, pa EPS može da se smanji.
Međutim, povećanje broja akcija ne znači automatski pad EPS-a. Ako kompanija kapital prikupljen novom emisijom uspešno iskoristi za povećanje dobiti, rast neto dobiti može neutralisati ili nadmašiti efekat većeg broja akcija.
Share Dilution i glasačka prava
Kada akcije nose pravo glasa, razvodnjavanje može smanjiti relativnu glasačku moć postojećih akcionara.
Ako investitor poseduje 10% kompanije pre nove emisije, a nakon emisije njegov udeo padne na 8%, njegov relativni uticaj na odluke akcionara takođe može biti manji.
Stvarni efekat zavisi od klase akcija i prava glasa povezanih sa tim akcijama.
Kako nastaje Share Dilution?
Kompanije mogu izdavati nove akcije radi:
- prikupljanja kapitala za rast poslovanja,
- finansiranja akvizicija,
- razvoja novih proizvoda,
- otplate duga,
- povećanja obrtnog kapitala,
- realizacije Stock Options i drugih programa nagrađivanja zaposlenih.
Razvodnjavanje se može dogoditi i kod startupova i privatnih kompanija, posebno tokom novih rundi finansiranja.
Share Dilution i Stock Split
Share Dilution ne treba mešati sa Stock Split, odnosno podelom akcija.
Kod Stock Split-a postojeće akcije se dele prema određenom odnosu, ali svaki akcionar dobija proporcionalan broj novih akcija. Zbog toga se njegov procenat vlasništva u kompaniji ne menja.
Kod Share Dilution-a povećava se ukupan broj akcija, ali postojeći akcionar ne dobija proporcionalan broj novih akcija, pa njegov procenat vlasništva može da se smanji.
Share Dilution i otkup sopstvenih akcija
Stock Buyback, odnosno otkup sopstvenih akcija, može imati suprotan efekat od izdavanja novih akcija.
Kada kompanija otkupi sopstvene akcije i smanji broj akcija u opticaju, procenat vlasništva preostalih akcionara može se povećati. Ako neto dobit ostane ista, smanjenje broja akcija može doprineti povećanju EPS-a.
Share Dilution u Srbiji
Kod kompanija u Srbiji razvodnjavanje vlasničkog udela treba posmatrati kroz broj postojećih i novih akcija, uslove emisije, prava postojećih akcionara i namenu prikupljenog kapitala.
Samo smanjenje procenta vlasništva ne znači automatski da je investitor ostvario gubitak. Važno je uzeti u obzir šta kompanija dobija novom emisijom i kako koristi prikupljeni kapital.
Zaključak
Share Dilution predstavlja smanjenje procentualnog vlasničkog udela postojećih akcionara nakon povećanja ukupnog broja akcija. Najčešći uzrok je izdavanje novih akcija, ali razvodnjavanje može nastati i kroz realizaciju opcija, konverziju određenih instrumenata i druge transakcije koje povećavaju broj akcija.
Share Dilution može uticati na vlasnički procenat, glasačka prava i EPS, ali konačan ekonomski efekat zavisi od razloga emisije i načina na koji kompanija koristi dodatni kapital.