Strike Price, odnosno izvršna cena, predstavlja unapred određenu cenu po kojoj vlasnik opcije ima pravo da kupi ili proda osnovnu imovinu (Underlying Asset), u skladu sa uslovima opcionog ugovora.
Strike Price se takođe naziva Exercise Price. Kod Call Option predstavlja cenu po kojoj vlasnik opcije može kupiti osnovnu imovinu, dok kod Put Option predstavlja cenu po kojoj je može prodati.
Strike Price je jedan od najvažnijih elemenata opcionog ugovora (Option Contract) i zajedno sa tržišnom cenom osnovne imovine, Option Premium i datumom isteka određuje ekonomsku vrednost opcije.
Šta je Strike Price?
Strike Price je cena navedena u opcionom ugovoru po kojoj se transakcija može izvršiti ako vlasnik opcije odluči da iskoristi svoje pravo.
Kupac opcije plaća premiju (Option Premium) da bi stekao pravo, ali ne i obavezu, da izvrši opciju. Prodavac opcije prima premiju i preuzima odgovarajuću obavezu ako kupac odluči da izvrši opciju.
Na primer, ako Call Option ima Strike Price od 100 USD, vlasnik opcije ima pravo da kupi osnovnu akciju po 100 USD, bez obzira na to što je njena tržišna cena u tom trenutku drugačija.
Kod Put Option sa Strike Price od 100 USD, vlasnik ima pravo da proda osnovnu akciju po 100 USD.
Zbog toga Strike Price predstavlja unapred dogovorenu cenu transakcije, a ne trenutnu tržišnu cenu osnovne imovine.
Strike Price kod Call Option
Kod Call Option, vlasnik opcije ima pravo da kupi osnovnu imovinu po Strike Price.
Na primer, pretpostavimo da investitor poseduje Call Option sa:
- Strike Price: 100 USD
- Tržišna cena akcije: 120 USD
- Option Premium: 5 USD
Pošto je tržišna cena akcije viša od Strike Price, Call Option je In-the-Money (ITM).
Vlasnik opcije može kupiti akciju po 100 USD kada njena tržišna cena iznosi 120 USD. Unutrašnja vrednost (Intrinsic Value) opcije iznosi:
120 − 100 = 20 USD
Međutim, to ne znači automatski da je neto profit 20 USD. Ako je plaćena premija od 5 USD, pojednostavljeni neto rezultat pre drugih troškova iznosi:
20 − 5 = 15 USD
Kod Call Option važi:
Tržišna cena > Strike Price → ITM
Tržišna cena = Strike Price → ATM
Tržišna cena < Strike Price → OTM
Strike Price kod Put Option
Kod Put Option, vlasnik opcije ima pravo da proda osnovnu imovinu po Strike Price.
Na primer, ako je Strike Price 100 USD, a tržišna cena akcije padne na 80 USD, Put Option je In-the-Money (ITM).
Vlasnik opcije ima pravo da proda akciju po 100 USD, iako je njena tržišna cena 80 USD.
Unutrašnja vrednost opcije iznosi:
100 − 80 = 20 USD
Ako je za opciju plaćena premija od 5 USD, pojednostavljeni neto rezultat pre drugih troškova iznosi:
20 − 5 = 15 USD
Kod Put Option važi:
Tržišna cena < Strike Price → ITM
Tržišna cena = Strike Price → ATM
Tržišna cena > Strike Price → OTM
Važno je razlikovati Put Option od Short Selling. Put Option daje vlasniku pravo da proda osnovnu imovinu po Strike Price, dok Short Selling predstavlja posebnu strategiju odnosno transakciju prodaje pozajmljene imovine sa namerom da se ona kasnije kupi po nižoj ceni.
Strike Price i In-the-Money, At-the-Money i Out-of-the-Money
Odnos između Strike Price i trenutne tržišne cene osnovne imovine određuje da li je opcija:
- In-the-Money (ITM) – opcija ima unutrašnju vrednost;
- At-the-Money (ATM) – Strike Price je približno jednak tržišnoj ceni;
- Out-of-the-Money (OTM) – opcija nema unutrašnju vrednost.
Kod Call i Put opcija pravilo je različito zbog suprotnog prava koje daju vlasniku.
Kod Call Option investitor ima korist od rasta cene osnovne imovine, dok kod Put Option ima korist od pada njene cene.
Strike Price i Option Premium
Strike Price i Option Premium predstavljaju dva različita elementa opcije.
Strike Price određuje cenu po kojoj se osnovna imovina može kupiti ili prodati ako se opcija izvrši.
Option Premium predstavlja cenu koju kupac opcije plaća prodavcu za pravo sadržano u opciji.
Na primer, Call Option može imati:
- Strike Price: 100 USD
- Option Premium: 5 USD
- Tržišnu cenu akcije: 120 USD
U ovom slučaju opcija ima unutrašnju vrednost od 20 USD, ali kupac je za sticanje opcije platio 5 USD. Zato se pri proceni profitabilnosti ne posmatra samo odnos tržišne cene i Strike Price.
Strike Price i Break-even Price
Strike Price nije isto što i Break-even Price odnosno cena pokrića.
Kod kupljene Call Option, pojednostavljena cena pokrića na datum isteka izračunava se:
Break-even Price = Strike Price + Option Premium
Ako je Strike Price 100 USD, a premija 5 USD:
100 + 5 = 105 USD
Kod kupljene Put Option, pojednostavljena cena pokrića na isteku iznosi:
Break-even Price = Strike Price − Option Premium
Ako je Strike Price 100 USD, a premija 5 USD:
100 − 5 = 95 USD
Ove formule su pojednostavljene i ne uključuju eventualne transakcione troškove, poreze i druge naknade.
Primer Strike Price
Pretpostavimo da se akcija trenutno trguje po ceni od 145 USD i da postoje dve Call Option sa istim datumom isteka i drugim jednakim uslovima:
- Opcija A: Strike Price = 100 USD
- Opcija B: Strike Price = 150 USD
Za Opciju A tržišna cena od 145 USD je 45 USD iznad Strike Price:
145 − 100 = 45 USD
Zbog toga je Opcija A In-the-Money i njena unutrašnja vrednost iznosi 45 USD po akciji.
Kod Opcije B tržišna cena od 145 USD je 5 USD ispod Strike Price:
145 − 150 = −5 USD
Zbog toga je Opcija B trenutno Out-of-the-Money i nema unutrašnju vrednost.
Ako se posmatra stanje na sam datum isteka, Opcija B bi pri tržišnoj ceni od 145 USD istekla bez unutrašnje vrednosti.
Kod standardnih američkih berzanskih opcija na akcije, jedan ugovor često predstavlja 100 akcija, ali veličina ugovora može zavisiti od konkretnog instrumenta i eventualnih prilagođavanja ugovora.
Kako Strike Price utiče na vrednost opcije?
Izbor Strike Price utiče na odnos između rizika, potencijalne koristi i premije opcije.
Kod Call Option, Strike Price koji je niži od trenutne tržišne cene akcije obično daje opciji veću unutrašnju vrednost. Strike Price koji je viši od tržišne cene znači da je opcija OTM.
Kod Put Option odnos je obrnut.
Opcije sa različitim Strike Price mogu imati različite premije, čak i kada imaju isti osnovni instrument i isti datum isteka.
Zbog toga investitor pri izboru opcije ne posmatra samo Strike Price, već i Option Premium, Expiration Date, Implied Volatility i druge faktore koji utiču na vrednost opcije.
Strike Price kod Employee Stock Options
Kod Employee Stock Options, Strike Price predstavlja cenu po kojoj zaposleni može kupiti akcije kompanije nakon što ispuni uslove za izvršenje opcije.
U ovom kontekstu Strike Price može biti određen prilikom dodele opcije, ali njegova konkretna vrednost i način određivanja zavise od plana nagrađivanja, vrste opcije i primenjenih pravila.
Zbog toga nije pravilno generalizovati da je Strike Price kod svih opcija uvek jednak Fair Market Value osnovne akcije na dan dodele.
Strike Price i Exercise Price
Strike Price i Exercise Price najčešće označavaju isti pojam.
Oba termina označavaju unapred određenu cenu po kojoj se opcija može izvršiti.
Strike Price je veoma čest termin u finansijskoj i berzanskoj terminologiji, dok se Exercise Price takođe široko koristi, naročito kada se naglašava samo izvršenje opcije.
Zbog SEO i terminološke pokrivenosti oba izraza mogu imati zasebne članke, pri čemu je Strike Price glavni članak, a Exercise Price kraći sekundarni članak koji upućuje na njega.
Zaključak
Strike Price (izvršna cena) predstavlja unapred određenu cenu po kojoj vlasnik opcije ima pravo da kupi ili proda osnovnu imovinu.
Kod Call Option Strike Price predstavlja cenu po kojoj se osnovna imovina može kupiti, dok kod Put Option predstavlja cenu po kojoj se može prodati.
Odnos između Strike Price i tržišne cene osnovne imovine određuje da li je opcija In-the-Money, At-the-Money ili Out-of-the-Money. Za procenu stvarnog profita potrebno je uzeti u obzir i Option Premium, rok isteka i druge relevantne troškove.
Strike Price je takođe poznat kao Exercise Price, odnosno izvršna cena.