Statement of Earnings – Izveštaj o zaradi: značenje, struktura, prihodi, rashodi i neto dobit

U poslovnom svetu, Statement of Earnings, odnosno izveštaj o zaradi, predstavlja finansijski izveštaj koji prikazuje prihode, rashode i finansijski rezultat kompanije tokom određenog perioda. U praksi se ovaj naziv često koristi kao sinonim za Income Statement (bilans uspeha).

Za razliku od Bilansa stanja (Balance Sheet), koji prikazuje finansijski položaj kompanije na određeni datum, Statement of Earnings prikazuje kako je kompanija poslovala tokom perioda — na primer tokom meseca, kvartala ili godine.

Osnovna ideja je jednostavna: od ostvarenih prihoda (Revenue) oduzimaju se odgovarajući rashodi (Expenses), nakon čega se dobija neto dobitak (Net Income) ili neto gubitak (Net Loss).

Šta je Statement of Earnings?

Statement of Earnings je finansijski izveštaj koji prikazuje rezultate poslovanja kompanije tokom određenog računovodstvenog perioda.

Poznat je i pod nazivima:

• Income Statement – bilans uspeha;
• Statement of Operations – izveštaj o poslovanju;
• Profit and Loss Statement (P&L) – izveštaj o dobiti i gubitku;
• Statement of Profit or Loss – izveštaj o dobiti ili gubitku;
• Earnings Statement – izveštaj o zaradi.

Nazivi se mogu razlikovati u zavisnosti od kompanije, zemlje i računovodstvenog okvira, ali se u velikom broju slučajeva odnose na izveštaj koji prikazuje finansijske rezultate tokom perioda.

Statement of Earnings ne prikazuje samo koliko je novca kompanija primila ili potrošila. On se prvenstveno zasniva na obračunskom principu (Accrual Accounting), prema kojem se prihodi i rashodi priznaju u periodu na koji se odnose, a ne nužno kada je novac fizički primljen ili plaćen.

Koje informacije prikazuje Statement of Earnings?

Tipičan Statement of Earnings može sadržati sledeće stavke:

1. Revenue – prihodi;
2. Cost of Goods Sold (COGS) – trošak prodate robe;
3. Gross Profit – bruto dobit;
4. Operating Expenses – operativni rashodi;
5. Operating Income – poslovni dobitak;
6. Non-operating Income and Expenses – prihodi i rashodi koji nisu deo osnovnog poslovanja;
7. Income Before Taxes – dobit pre poreza;
8. Income Tax Expense – porez na dobit;
9. Net Income – neto dobit.

Struktura se može razlikovati od kompanije do kompanije, posebno u zavisnosti od vrste poslovanja i primenjenog računovodstvenog okvira.

Prihodi u Statement of Earnings

Na početku izveštaja često se prikazuje Revenue, odnosno prihod koji kompanija ostvaruje poslovanjem.

Prihod može poticati od:

• prodaje proizvoda;
• prodaje robe;
• pružanja usluga;
• pretplata;
• licenci;
• kamata i drugih izvora, u zavisnosti od prirode poslovanja i načina prezentacije.

Kod kompanije koja se bavi prodajom robe, prihod od prodaje predstavlja osnovu za obračun Gross Profit-a.

Važno je razlikovati Revenue od Cash Flow-a. Kompanija može priznati prihod pre nego što primi gotovinu od kupca, na primer kada izvrši prodaju na kredit.

Trošak prodate robe – COGS

Cost of Goods Sold (COGS) predstavlja trošak direktno povezan sa proizvodima ili robom koji su prodati tokom perioda.

Kod proizvodne kompanije COGS može uključivati određene troškove proizvodnje, dok kod trgovinske kompanije može prvenstveno predstavljati nabavnu vrednost prodate robe.

Kada se COGS oduzme od prihoda, dobija se Gross Profit:

Gross Profit = Revenue − COGS

Na primer, ako kompanija ostvari prihod od 1.000.000 USD, a COGS iznosi 600.000 USD:

Gross Profit = 1.000.000 − 600.000 = 400.000 USD

Operativni rashodi

Nakon bruto dobiti, kompanija oduzima Operating Expenses, odnosno operativne rashode koji nisu uključeni u COGS.

Oni mogu uključivati:

• Selling Expenses – troškove prodaje;
• General and Administrative Expenses (G&A) – opšte i administrativne troškove;
• troškove istraživanja i razvoja;
• određene troškove marketinga;
• troškove zakupa;
• određene troškove amortizacije;
• druge rashode povezane sa poslovanjem.

Klasifikacija pojedinih troškova zavisi od prirode troška i primenjenih računovodstvenih pravila.

Operating Income

Kada se od Gross Profit-a oduzmu odgovarajući operativni rashodi, dobija se Operating Income, odnosno poslovni dobitak:

Operating Income = Gross Profit − Operating Expenses

Na primer:

• Revenue = 1.000.000 USD
• COGS = 600.000 USD
• Gross Profit = 400.000 USD
• Operating Expenses = 250.000 USD

Tada:

Operating Income = 400.000 − 250.000 = 150.000 USD

Operating Income pokazuje koliko je kompanija zaradila od svog poslovanja pre uključivanja određenih neoperativnih stavki, kao što su kamate i porezi.

Prihodi i rashodi koji nisu deo osnovnog poslovanja

Statement of Earnings može prikazivati i stavke koje nisu direktno povezane sa osnovnom poslovnom aktivnošću kompanije.

Primeri mogu uključivati:

• Interest Income – prihod od kamata;
• Interest Expense – rashod kamata;
• određene dobitke ili gubitke od ulaganja;
• dobitke ili gubitke od prodaje imovine;
• druge neoperativne stavke.

Nakon uključivanja relevantnih stavki dobija se Income Before Taxes, odnosno dobit pre poreza.

Porez na dobit

Od dobiti pre poreza oduzima se Income Tax Expense, odnosno rashod poreza na dobit, u skladu sa primenjenim poreskim i računovodstvenim pravilima.

Na primer, ako je:

• Income Before Taxes = 130.000 USD
• Income Tax Expense = 26.000 USD

onda je:

Net Income = 130.000 − 26.000 = 104.000 USD

Net Income – konačni rezultat

Net Income, odnosno neto dobit, predstavlja rezultat koji ostaje nakon priznavanja relevantnih prihoda i rashoda, uključujući porez na dobit.

Ako su ukupni prihodi veći od ukupnih rashoda, kompanija ostvaruje neto dobitak.

Ako su ukupni rashodi veći od prihoda, rezultat je neto gubitak (Net Loss).

Pojednostavljeno:

Net Income = Ukupni prihodi − Ukupni rashodi

Međutim, stvarna struktura obračuna može biti znatno složenija i može uključivati različite kategorije prihoda, rashoda, poreza i drugih stavki.

Primer Statement of Earnings

Pretpostavimo da kompanija tokom godine ostvari sledeće rezultate:

Ovaj primer pokazuje kako se od prihoda postepeno dolazi do neto dobiti.

Statement of Earnings i profitne marže

Podaci iz Statement of Earnings koriste se za izračunavanje različitih pokazatelja profitabilnosti.

Gross Profit Margin

Gross Profit Margin = Gross Profit ÷ Revenue × 100

U našem primeru:

400.000 ÷ 1.000.000 × 100 = 40%

Operating Profit Margin

Operating Profit Margin = Operating Income ÷ Revenue × 100

U primeru:

150.000 ÷ 1.000.000 × 100 = 15%

Net Profit Margin

Net Profit Margin = Net Income ÷ Revenue × 100

U primeru:

104.000 ÷ 1.000.000 × 100 = 10,4%

Ovi pokazatelji omogućavaju investitorima i analitičarima da procene koliko efikasno kompanija pretvara prihod u bruto, poslovni i neto profit.

Statement of Earnings i obračunski princip

Jedna od važnih karakteristika Statement of Earnings jeste primena obračunskog principa (Accrual Accounting).

To znači da prihod i rashod ne moraju istovremeno predstavljati priliv ili odliv gotovine.

Na primer, kompanija može prodati proizvod kupcu uz odloženo plaćanje. U tom slučaju prihod može biti priznat u Statement of Earnings, dok se gotovina naplaćuje kasnije i prikazuje kao priliv u Statement of Cash Flows u skladu sa pravilima izveštavanja.

Zbog toga Net Income nije isto što i Cash Flow.

Statement of Earnings vs. Balance Sheet

Ova dva finansijska izveštaja imaju različitu svrhu.

Statement of Earnings prikazuje:

• prihode;
• rashode;
• dobit ili gubitak;
• finansijske rezultate tokom određenog perioda.

Balance Sheet prikazuje:

• Assets;
• Liabilities;
• Shareholders’ Equity;
• finansijski položaj kompanije na određeni datum.

Drugim rečima, Statement of Earnings pokazuje kako je kompanija poslovala, dok Balance Sheet pokazuje šta kompanija poseduje i duguje na određeni datum.

Statement of Earnings vs. Statement of Cash Flows

Statement of Earnings prikazuje prihode, rashode i rezultat poslovanja prema računovodstvenim pravilima.

Statement of Cash Flows prikazuje stvarne prilive i odlive gotovine i razvrstava ih na:

• Operating Activities;
• Investing Activities;
• Financing Activities.

Zbog toga kompanija može imati pozitivnu neto dobit, a istovremeno imati problem sa gotovinom, ili obrnuto.

Zašto je Statement of Earnings važan?

Statement of Earnings je važan za različite korisnike finansijskih izveštaja.

Investitori ga koriste za procenu prihoda, profitabilnosti, troškova i sposobnosti kompanije da ostvaruje dobit.

Menadžment ga koristi za praćenje poslovnih rezultata i kontrolu troškova.

Kreditori mogu analizirati prihode, dobit i sposobnost kompanije da servisira svoje obaveze.

Analitičari koriste podatke iz izveštaja za izračunavanje pokazatelja kao što su Gross Margin, Operating Margin, Net Profit Margin, EPS (Earnings Per Share) i Interest Coverage Ratio.

Statement of Earnings u odnosu na Income Statement

Statement of Earnings i Income Statement u mnogim poslovnim i finansijskim kontekstima označavaju isti ili veoma sličan finansijski izveštaj.

Income Statement je danas jedan od najčešće korišćenih naziva za bilans uspeha, dok se Statement of Earnings takođe koristi, naročito u određenim kompanijskim i američkim poslovnim kontekstima.

Zbog toga Statement of Earnings ne treba posmatrati kao potpuno drugačiji finansijski izveštaj od Income Statement-a.

Na Investidia.com Income Statement može biti glavni članak, dok Statement of Earnings može imati zaseban članak zbog svog posebnog termina i SEO vrednosti, uz povezivanje ova dva pojma.

Zaključak

Statement of Earnings (izveštaj o zaradi) je finansijski izveštaj koji prikazuje prihode, rashode i rezultat poslovanja kompanije tokom određenog perioda. U velikom broju slučajeva koristi se kao naziv za Income Statement (bilans uspeha).

Izveštaj omogućava da se vidi kako kompanija dolazi od Revenue-a, preko Gross Profit-a i Operating Income-a, do konačnog Net Income-a ili Net Loss-a.

Za razliku od Balance Sheet-a, koji prikazuje finansijski položaj na određeni datum, Statement of Earnings pokazuje finansijske performanse tokom perioda. Zajedno sa Bilansom stanja i Izveštajem o novčanim tokovima predstavlja važan izvor informacija za analizu poslovanja kompanije.