Bruto dobit (Gross Profit) predstavlja iznos koji kompaniji preostaje nakon što od prihoda od prodaje (Sales Revenue) oduzme troškove prodate robe ili usluga (Cost of Goods Sold – COGS). Ovaj pokazatelj prikazuje koliko poslovanje ostvaruje nakon pokrića direktnih troškova povezanih sa proizvodnjom proizvoda ili pružanjem usluga.
Bruto dobit je važna polazna tačka za analizu profitabilnosti poslovanja i koristi se za izračunavanje bruto profitne marže (Gross Profit Margin). Međutim, bruto dobit ne uključuje troškove kao što su opšti i administrativni troškovi (G&A), troškovi prodaje, kamate i porezi, koji se obračunavaju na nižim nivoima bilansa uspeha.
Šta je Gross Profit?
Gross Profit je razlika između prihoda od prodaje i troškova prodate robe ili usluga (COGS). Prikazuje koliko sredstava kompaniji ostaje nakon pokrića direktnih troškova potrebnih za proizvodnju proizvoda ili pružanje usluga.
Bruto dobit se iskazuje u bilansu uspeha (Income Statement) i predstavlja osnovu za izračunavanje bruto profitne marže (Gross Profit Margin).
Važno je razlikovati Gross Profit od Gross Income. Iako se termini u nekim izvorima koriste kao sinonimi, njihovo značenje može zavisiti od računovodstvenog i poslovnog konteksta. Za bruto dobit kao računovodstveni pokazatelj najprecizniji termin je Gross Profit.
Formula za Gross Profit
Osnovna formula glasi:
Bruto dobit = Prihod od prodaje – Troškovi prodate robe
Gross Profit = Sales Revenue – Cost of Goods Sold (COGS)
Ako kompanija ima povrate, odobrenja ili popuste, prihod od prodaje se može prvo svesti na neto prodaju (Net Sales).
U tom slučaju:
Bruto dobit = Neto prodaja – COGS
Kako se izračunava bruto dobit?
Pretpostavimo da je kompanija tokom prvog kvartala ostvarila 180.000 USD prihoda od prodaje. Povrati i odobrenja iznosili su 3.000 USD, dok su troškovi prodate robe iznosili 75.000 USD.
Prvo se izračunava neto prodaja:
Neto prodaja = 180.000 – 3.000 = 177.000 USD
Zatim se izračunava bruto dobit:
Bruto dobit = 177.000 – 75.000 = 102.000 USD
Kompanija je, dakle, ostvarila 102.000 USD bruto dobiti.
Ovaj iznos još nije konačna dobit kompanije jer iz njega treba pokriti ostale poslovne troškove, kao što su troškovi prodaje, opšti i administrativni troškovi, amortizacija, kamate i porezi, u zavisnosti od strukture bilansa uspeha.
Prihod od prodaje
Prihod od prodaje (Sales Revenue) predstavlja prihod ostvaren prodajom proizvoda ili usluga.
Kada postoje povrati, odobrenja i popusti, od bruto prihoda od prodaje oduzimaju se odgovarajući iznosi kako bi se dobila neto prodaja (Net Sales).
Neto prodaja = Bruto prodaja – Povrati – Odobrenja – Popusti
Neto prodaja se zatim koristi za izračunavanje bruto dobiti kada je takav način prikazivanja prihoda primenjen u finansijskim izveštajima.
Troškovi prodate robe (COGS)
Cost of Goods Sold (COGS) predstavlja direktne troškove povezane sa proizvodnjom proizvoda ili nabavkom robe koja je prodata tokom određenog perioda.
Kod proizvodnih kompanija COGS može uključivati direktne materijale, direktni rad i određene proizvodne troškove. Kod trgovačkih kompanija uglavnom obuhvata nabavnu vrednost prodate robe.
COGS ne treba poistovećivati sa svim troškovima poslovanja. Opšti i administrativni troškovi, troškovi marketinga, kamata i poreza uglavnom se ne uključuju u COGS.
Bruto profitna marža
Bruto profitna marža (Gross Profit Margin) pokazuje koliki procenat prihoda od prodaje ostaje nakon pokrića troškova prodate robe.
Formula glasi:
Bruto profitna marža = Bruto dobit ÷ Neto prodaja × 100
Na primer, ako kompanija ostvaruje 500 miliona USD neto prodaje, a COGS iznosi 400 miliona USD, bruto dobit je:
500 – 400 = 100 miliona USD
Bruto profitna marža iznosi:
100 ÷ 500 × 100 = 20%
To znači da od svakih 100 USD neto prodaje kompaniji ostaje 20 USD bruto dobiti nakon pokrića troškova prodate robe.
Zašto je Gross Profit važan?
Bruto dobit omogućava analizu koliko efikasno kompanija ostvaruje prihod u odnosu na direktne troškove proizvoda ili usluga.
Promene bruto dobiti mogu biti posledica promena:
- prodajnih cena;
- količine prodate robe;
- troškova materijala;
- direktnih troškova rada;
- nabavnih cena;
- proizvodne efikasnosti;
- strukture proizvoda i usluga.
Zbog toga se bruto dobit i bruto profitna marža često posmatraju zajedno sa drugim pokazateljima profitabilnosti.
Gross Profit i Gross Margin
Ova dva pojma treba razlikovati:
Gross Profit je novčani iznos bruto dobiti.
Gross Profit Margin je procenat bruto dobiti u odnosu na prihod od prodaje.
Na primer, kompanija može imati:
Gross Profit = 100 miliona USD
i
Gross Profit Margin = 20%
Bruto dobit pokazuje koliko novca ostaje nakon COGS-a, dok bruto marža pokazuje koliki deo prihoda taj iznos predstavlja.
Gross Profit i Gross Income
Gross Profit i Gross Income se u pojedinim izvorima koriste kao srodni ili čak zamenljivi izrazi, ali ih nije preporučljivo automatski tretirati kao potpune sinonime.
Za finansijski pokazatelj koji predstavlja prihod umanjen za COGS, termin Gross Profit je jasniji i precizniji. Termin Gross Income može imati drugačije značenje u zavisnosti od konteksta, posebno u poreskom i ličnom finansijskom izveštavanju.
Zaključak
Gross Profit (Bruto dobit) predstavlja razliku između prihoda od prodaje i troškova prodate robe ili usluga (COGS). On pokazuje koliko kompaniji ostaje nakon pokrića direktnih troškova poslovanja, pre obračuna većine ostalih poslovnih i finansijskih rashoda.
Zajedno sa Gross Profit Margin, bruto dobit predstavlja važan deo analize profitabilnosti i omogućava poređenje poslovnih rezultata kroz različite periode i, uz odgovarajuću pažnju, između kompanija iz iste industrije.