Debt to EBITDA Ratio predstavlja finansijski pokazatelj koji poredi ukupan dug kompanije sa njenom EBITDA i koristi se za procenu nivoa finansijskog leveridža i sposobnosti kompanije da servisira svoje dužničke obaveze. Pokazatelj pokazuje koliko je puta dug kompanije veći od njene EBITDA.
Na primer, Debt to EBITDA Ratio od 2,0 znači da je dug kompanije približno dva puta veći od godišnje EBITDA. Iako se pokazatelj ponekad pojednostavljeno tumači kao broj godina potreban za otplatu duga, to nije doslovna prognoza perioda otplate, jer se EBITDA ne koristi u celosti za servisiranje duga i ne predstavlja stvarni gotovinski tok.
Viši odnos duga i EBITDA uglavnom ukazuje na veću zaduženost i veći finansijski leveridž, dok niži odnos ukazuje na manju relativnu zaduženost. Međutim, prihvatljiv nivo zavisi od industrije, stabilnosti poslovanja, kamatnih stopa, strukture duga i metodologije obračuna.
Šta je Debt to EBITDA Ratio?
Debt to EBITDA Ratio, odnosno odnos duga i EBITDA, meri odnos između duga kompanije i njene EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization).
Za razliku od pokazatelja koji izražavaju dug kao procenat imovine ili kapitala, Debt to EBITDA pokazuje koliko puta dug premašuje EBITDA.
Pokazatelj se često koristi u kreditnoj analizi, proceni finansijskog rizika, analizi kompanija i ugovorima o finansiranju. Banke mogu definisati maksimalni dozvoljeni nivo ovog pokazatelja kao deo kovenanata po kreditu. Ako kompanija premaši ugovoreni nivo, mogu nastupiti posledice definisane kreditnim ugovorom.
Debt to EBITDA koriste i analitičari i agencije za kreditni rejting kao jedan od pokazatelja finansijskog leveridža i sposobnosti kompanije da servisira dug.
Formula za Debt to EBITDA Ratio
Osnovna formula glasi:
Debt to EBITDA Ratio = Ukupan dug / EBITDA
Odnosno:
Debt / EBITDA = Total Debt / EBITDA
U jednostavnijem obračunu, ukupan dug može obuhvatiti:
Ukupan dug = Kratkoročni dug + Dugoročni dug
pa formula može izgledati ovako:
Debt to EBITDA = (Kratkoročni dug + Dugoročni dug) / EBITDA
Važno je napomenuti da definicija duga može da se razlikuje među kompanijama, kreditnim ugovorima i analitičkim metodologijama. Zbog toga je pri poređenju kompanija važno proveriti šta je konkretno uključeno u „Debt“.
EBITDA predstavlja zaradu pre kamata, poreza, deprecijacije i amortizacije (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization).
EBITDA se može izračunati polazeći od EBIT-a, kome se dodaju deprecijacija i amortizacija:
EBITDA = EBIT + Deprecijacija + Amortizacija
EBITDA nije isto što i gotovinski tok iz poslovnih aktivnosti, niti predstavlja iznos novca koji je kompaniji stvarno dostupan za otplatu duga.
Kako se tumači Debt to EBITDA Ratio?
Debt to EBITDA se izražava kao višekratnik, na primer 1,5x, 2,0x, 3,0x ili 5,0x.
Ako kompanija ima:
- Ukupan dug = 100 miliona
- EBITDA = 25 miliona
onda je:
Debt to EBITDA = 100 / 25 = 4,0x
To znači da je ukupan dug kompanije jednak četvorostrukom iznosu godišnje EBITDA.
Viši pokazatelj uglavnom znači da kompanija ima veći dug u odnosu na svoju EBITDA, što može ukazivati na veći finansijski rizik. Niži pokazatelj ukazuje na manju relativnu zaduženost.
Međutim, ne postoji jedna univerzalna vrednost koja se može označiti kao „dobra“ ili „loša“ za sve kompanije. Kompanija sa stabilnim i predvidivim novčanim tokovima može imati drugačiji nivo zaduženosti od kompanije čiji su prihodi i novčani tokovi veoma promenljivi.
Zato se Debt to EBITDA najčešće posmatra zajedno sa drugim finansijskim pokazateljima i u poređenju sa kompanijama iz iste industrije.
Primer izračunavanja Debt to EBITDA Ratio
Pretpostavimo da kompanija ABC ima sledeće podatke:
- Kratkoročni dug = 20.088
- Dugoročni dug = 32.679
- EBITDA = 30.762
Ukupan dug iznosi:
20.088 + 32.679 = 52.767
Debt to EBITDA Ratio iznosi:
52.767 / 30.762 = 1,72x
Dakle, dug kompanije iznosi približno 1,72 puta njenu EBITDA.
Ovaj rezultat ne znači automatski da će kompanija otplatiti dug za 1,72 godine. Za takav zaključak bilo bi potrebno uzeti u obzir stvarni slobodni novčani tok, kamate, dospeće glavnice, kapitalne izdatke, poreze i druge obaveze.
Debt to EBITDA i Neto dug prema EBITDA
Debt to EBITDA treba razlikovati od pokazatelja Net Debt to EBITDA Ratio, odnosno odnosa neto duga i EBITDA.
Osnovna razlika je u tome što Net Debt to EBITDA od duga oduzima gotovinu i gotovinske ekvivalente:
Neto dug = Ukupan dug − Gotovina i gotovinski ekvivalenti
Zatim:
Net Debt to EBITDA = Neto dug / EBITDA
Na primer, ako kompanija ima dug od 100 miliona, gotovinu od 20 miliona i EBITDA od 20 miliona:
Debt to EBITDA = 100 / 20 = 5,0x
dok je:
Net Debt to EBITDA = (100 − 20) / 20 = 4,0x
Zbog toga dva pokazatelja mogu dati različitu sliku zaduženosti iste kompanije.
Debt to EBITDA kao kreditni pokazatelj
Banke i drugi kreditori mogu koristiti Debt to EBITDA za procenu nivoa zaduženosti potencijalnog ili postojećeg zajmoprimca.
Kod poslovnih kredita može biti ugovoren maksimalni dozvoljeni nivo Debt to EBITDA. Na primer, kreditni ugovor može predvideti da kompanija mora održavati pokazatelj ispod određenog nivoa.
Takav finansijski kovenant služi kao mehanizam praćenja finansijskog položaja zajmoprimca. Tačna definicija duga i EBITDA u ugovoru može se razlikovati od definicije koja se koristi u standardnim finansijskim izveštajima.
Zašto industrija utiče na tumačenje pokazatelja?
Debt to EBITDA ne treba posmatrati izolovano jer se optimalna struktura finansiranja razlikuje između industrija.
Kompanije sa stabilnim i predvidivim prihodima mogu imati drugačiji kapacitet za zaduživanje od kompanija koje posluju u cikličnim ili veoma promenljivim delatnostima.
Na primer, kompanija sa relativno stabilnim prihodima može lakše planirati servisiranje duga nego kompanija čija EBITDA značajno oscilira iz godine u godinu.
Zbog toga je korisnije porediti Debt to EBITDA:
- sa prethodnim periodima iste kompanije;
- sa kompanijama iz iste industrije;
- sa zahtevima kreditnih ugovora;
- sa drugim pokazateljima zaduženosti i pokrića.
Ograničenja Debt to EBITDA Ratio
Iako je jednostavan i široko korišćen, Debt to EBITDA ima nekoliko važnih ograničenja.
EBITDA nije gotovinski tok. Ona ne uključuje kamate, poreze, deprecijaciju i amortizaciju i ne predstavlja iznos novca koji kompanija može jednostavno koristiti za otplatu duga.
Pokazatelj takođe ne uzima direktno u obzir kapitalne izdatke (CapEx), promene obrtnog kapitala, poreze i druge stvarne gotovinske potrebe kompanije.
Kompanija može imati relativno nizak Debt to EBITDA, a ipak imati ograničen raspoloživ novac zbog velikih kapitalnih ulaganja ili drugih novčanih obaveza.
Zbog toga Debt to EBITDA treba posmatrati zajedno sa pokazateljima kao što su Net Debt to EBITDA, Debt Service Coverage Ratio (DSCR), Interest Coverage Ratio, slobodni novčani tok i drugi pokazatelji finansijske stabilnosti.
Debt to EBITDA u Srbiji
U Srbiji se Debt to EBITDA može koristiti pri analizi zaduženosti kompanija, kreditnoj analizi i proceni finansijske strukture preduzeća.
Prilikom obračuna potrebno je jasno utvrditi šta se smatra dugom i kako je izračunata EBITDA. Posebno je važno razlikovati ukupne obaveze od kamatonosnog duga, jer ukupne obaveze mogu uključivati obaveze prema dobavljačima, poreske obaveze, rezervisanja i druge stavke koje nisu nužno deo definicije „Debt“.
Za kvalitetnu analizu pokazatelj treba posmatrati kroz više perioda i uporediti ga sa drugim kompanijama iz iste delatnosti.
Zaključak
Debt to EBITDA Ratio pokazuje koliko puta je dug kompanije veći od njene EBITDA i predstavlja jedan od često korišćenih pokazatelja finansijskog leveridža i zaduženosti.
Viši odnos znači da je dug veći u odnosu na EBITDA, dok niži odnos ukazuje na manju relativnu zaduženost. Ipak, sam pokazatelj nije dovoljan za procenu sposobnosti kompanije da otplaćuje dug, jer EBITDA nije isto što i raspoloživi novčani tok.
Zato Debt to EBITDA treba tumačiti u kontekstu industrije, stabilnosti poslovanja, strukture duga, kamatnih troškova, kapitalnih izdataka i stvarnog novčanog toka.