Equity Options, odnosno opcije na vlasničke instrumente, predstavljaju finansijske derivate koji daju kupcu pravo, ali ne i obavezu, da kupi ili proda određeni vlasnički instrument po unapred određenoj izvršnoj ceni (Strike Price), pod uslovima definisanim ugovorom.
U praksi se termin Equity Options najčešće odnosi na opcije na pojedinačne akcije (Stock Options). Zbog toga se ova dva termina u mnogim finansijskim kontekstima koriste kao praktični sinonimi.
Šta su Equity Options?
Equity Options su opcioni ugovori čija je osnovna imovina vlasnički instrument, najčešće akcija određene kompanije.
Kupac opcije plaća premiju (Option Premium) i dobija pravo da, u zavisnosti od vrste opcije:
- kupi osnovnu akciju po unapred određenoj ceni (Call Option); ili
- proda osnovnu akciju po unapred određenoj ceni (Put Option).
Kupac nije obavezan da iskoristi opciju. Ako izvršenje nije povoljno, može dozvoliti da opcija istekne.
Prodavac opcije, odnosno Option Writer, prima premiju i preuzima obavezu da ispuni uslove ugovora ako kupac odluči da izvrši opciju.
Call i Put Equity Options
Postoje dve osnovne vrste Equity Options.
Call Option daje kupcu pravo da kupi osnovni vlasnički instrument po Strike Price. Kupac call opcije može ostvariti korist ako se tržišna cena osnovnog instrumenta dovoljno poveća u odnosu na izvršnu cenu i plaćenu premiju.
Put Option daje kupcu pravo da proda osnovni instrument po Strike Price. Može se koristiti za ostvarivanje koristi od pada cene ili za zaštitu postojeće investicije.
Zbog toga se Equity Options mogu koristiti ne samo za špekulaciju o kretanju cena već i za hedžing i upravljanje rizikom.
Važni elementi Equity Options
Najvažniji elementi opcije uključuju:
- Underlying Asset – osnovni instrument na kojem se opcija zasniva;
- Strike Price – izvršna cena po kojoj se opcija može realizovati;
- Option Premium – cena koju kupac plaća za opciju;
- Expiration Date – datum isteka opcije;
- Contract Size – broj jedinica osnovnog instrumenta koji ugovor obuhvata.
Kod standardizovanih opcija na akcije veličina ugovora često iznosi 100 akcija, ali konkretni uslovi zavise od tržišta i ugovora.
In-the-Money i Out-of-the-Money
Kod Call Option opcija je In-the-Money (ITM) kada je tržišna cena osnovne akcije iznad Strike Price-a.
Kod Put Option opcija je ITM kada je tržišna cena osnovne akcije ispod Strike Price-a.
Ako opcija nije ITM, može biti Out-of-the-Money (OTM). Međutim, ITM status sam po sebi ne znači da je kupac ostvario neto profit, jer se mora uzeti u obzir plaćena premija i drugi troškovi.
Equity Options i Stock Options
Equity Options i Stock Options često se koriste kao sinonimi kada se govori o opcijama na pojedinačne akcije.
Ipak, Equity Options je termin koji naglašava da je osnovni instrument vlasnički instrument (Equity), dok Stock Options direktnije upućuje na opcije čija su osnovna imovina akcije.
Za potrebe finansijskog glosara, Stock Options može biti glavni članak, dok je Equity Options koristan kao poseban sekundarni SEO članak.
Equity Options nisu isto što i Employee Stock Options
Ne treba mešati Equity Options sa Employee Stock Options.
Employee Stock Options predstavljaju opcije koje kompanija daje zaposlenima ili rukovodiocima kao deo Share-based Compensation. One su deo kompenzacionog plana i obično imaju posebna pravila u vezi sa vestingom, izvršenjem i prenosivošću.
Equity Options u tržišnom kontekstu najčešće označavaju standardne opcione ugovore povezane sa akcijama kojima se može trgovati na finansijskom tržištu.
Zaključak
Equity Options su finansijski derivati koji daju kupcu pravo, ali ne i obavezu, da kupi ili proda osnovni vlasnički instrument po unapred određenoj ceni.
U praksi se termin najčešće koristi za opcije na pojedinačne akcije, pa se Equity Options i Stock Options u mnogim kontekstima mogu smatrati praktičnim sinonimima.
Ipak, korisno je razlikovati ih od Employee Stock Options, koje predstavljaju poseban oblik kompenzacije zaposlenih zasnovane na akcijama.