Junk Bonds, poznate i kao High-Yield Bonds ili Non-investment Grade Bonds, jesu obveznice koje nose veći kreditni rizik od obveznica investicionog ranga. Zbog povećanog rizika od neizvršenja obaveza, odnosno defaulta, ove obveznice obično nude više prinose kako bi investitorima nadoknadile preuzimanje većeg rizika.
Izdavaoci džank obveznica često imaju niže kreditne rejtinge, što može biti posledica visokog nivoa duga, slabijih finansijskih rezultata, kraće poslovne istorije ili drugih faktora koji povećavaju procenjeni kreditni rizik. Međutim, nizak kreditni rejting sam po sebi ne znači da će izdavalac sigurno izvršiti neizvršenje obaveza.
Šta su Junk Bonds?
Junk Bonds (Džank obveznice), odnosno High-Yield Bonds (obveznice visokog prinosa), jesu dužničke hartije od vrednosti sa kreditnim rejtingom ispod investicionog nivoa. SEC ih definiše kao obveznice sa većim rizikom od neizvršenja obaveza i niskim kreditnim rejtingom — Ba ili nižim kod Moody’s, odnosno BB ili nižim kod S&P i Fitch.
Kao i druge korporativne obveznice, džank obveznice predstavljaju način na koji kompanija prikuplja kapital zaduživanjem. Investitor kupovinom obveznice pozajmljuje novac izdavaocu, a izdavalac se obavezuje da će isplaćivati kamatu prema uslovima obveznice i vratiti glavnicu po dospeću.
Glavna razlika između džank obveznica i obveznica investicionog ranga jeste kreditni kvalitet izdavaoca i procenjeni rizik neizvršenja obaveza. Zbog većeg rizika, investitori za njih obično zahtevaju viši prinos.
Špekulativne obveznice detaljno
U tehničkom smislu, džank obveznice funkcionišu slično kao i druge korporativne obveznice (Corporate Bonds). Izdavalac dobija kapital od investitora i preuzima obavezu plaćanja kamate i vraćanja glavnice pod uslovima utvrđenim emisijom.
Obveznice mogu imati različite rokove dospeća, kuponske stope i druge karakteristike. Kod obveznice sa fiksnom kuponskom stopom, na primer, investitor prima unapred određenu kamatu prema nominalnoj vrednosti obveznice.
Na primer, obveznica nominalne vrednosti od 1.000 dolara sa godišnjom kuponskom stopom od 8% isplaćivala bi 80 dolara godišnje, pod pretpostavkom da se kupon obračunava jednom godišnje.
Međutim, kuponska stopa nije isto što i prinos do dospeća (Yield to Maturity). Tržišna cena obveznice može se menjati tokom njenog trajanja, pa se stvarni prinos investitora može razlikovati od kuponske stope.
Veći rizik i veći potencijalni prinos
Džank obveznice obično nude viši prinos od obveznica investicionog ranga upravo zato što investitori preuzimaju veći kreditni rizik. SEC navodi da izdavaoci sa većim procenjenim rizikom od neizvršenja obaveza često moraju ponuditi više kamatne stope kako bi privukli investitore.
Izdavaoci mogu biti kompanije sa visokim nivoom duga, kompanije koje prolaze kroz finansijske poteškoće, manje ili brzorastuće kompanije, kao i kompanije čija je poslovna istorija ili finansijska perspektiva ocenjena kao rizičnija.
Važno je, međutim, razumeti da viši prinos nije garantovana zarada. On predstavlja naknadu za veći rizik. Ako izdavalac ne može da plati kamatu ili vrati glavnicu, investitor može pretrpeti značajan gubitak.
Kreditni rejting i Junk Bonds
Kreditni rejting (Credit Rating) predstavlja procenu kreditne sposobnosti izdavaoca ili konkretnog dužničkog instrumenta. Kreditne rejting agencije koriste slovne oznake kako bi izrazile relativni nivo kreditnog rizika.
Kod glavnih rejting agencija granica između investicionog i neinvesticionog nivoa nalazi se između kategorija BBB i BB kod S&P i Fitch, odnosno između Baa i Ba kod Moody’s. Obveznice ispod te granice smatraju se neinvesticionim ili špekulativnim rangom.
Pojednostavljeno:
- S&P / Fitch: BBB- i više — investicioni rang
- S&P / Fitch: BB+ i niže — neinvesticioni rang
- Moody’s: Baa3 i više — investicioni rang
- Moody’s: Ba1 i niže — neinvesticioni rang
Niži rejting znači da agencija procenjuje veći rizik od neizvršenja obaveza. Međutim, kreditni rejting nije garancija otplate i ne predstavlja sam po sebi investicioni savet.
Prednosti i nedostaci Junk Bonds
Prednosti
- Viši potencijalni prinos u odnosu na mnoge obveznice investicionog ranga.
- Mogućnost rasta tržišne cene ako se finansijski položaj izdavaoca poboljša.
- Mogu predstavljati deo diversifikovanog portfolija za investitore koji prihvataju veći kreditni rizik.
Nedostaci
- Veći rizik od neizvršenja obaveza u odnosu na obveznice investicionog ranga.
- Veća volatilnost tržišne cene.
- Veći rizik likvidnosti, naročito kod obveznica kojima se ređe trguje.
- Osetljivost na pogoršanje ekonomskih uslova i finansijskog položaja izdavaoca.
SEC posebno ističe kreditni, kamatni, ekonomski i likvidnosni rizik kod visokoprinosnih korporativnih obveznica.
Junk Bonds kao tržišni indikator
Tržište džank obveznica ponekad se koristi kao jedan od pokazatelja apetita investitora prema riziku.
Kada investitori pokazuju veće interesovanje za rizičnije obveznice, njihovi prinosi mogu se smanjivati, a cene rasti. Suprotno tome, tokom perioda povećane zabrinutosti na tržištu investitori mogu pokušati da smanje izloženost rizičnijoj imovini i pređu u sigurnije obveznice.
Međutim, kretanje tržišta džank obveznica ne treba posmatrati kao samostalan pokazatelj budućeg kretanja ekonomije ili berze. Na njihove cene i prinose utiču brojni faktori, uključujući kamatne stope, kreditni rizik, likvidnost i očekivanja u vezi sa ekonomijom.
Džank obveznice takođe mogu biti izložene većoj volatilnosti tokom ekonomskih usporavanja. SEC navodi da u takvim periodima investitori mogu prodavati visokoprinosne obveznice i preusmeravati sredstva u sigurniju imovinu, što može dodatno pritisnuti njihove cene.
Obveznice investicionog ranga
Obveznice investicionog ranga (Investment-Grade Bonds) imaju više kreditne rejtinge i generalno se smatraju manje rizičnim u pogledu neizvršenja obaveza od visokoprinosnih obveznica. Zbog nižeg procenjenog kreditnog rizika obično nude niže prinose.
Kod S&P i Fitch tipične kategorije investicionog ranga su:
- AAA — najviši kreditni kvalitet
- AA — veoma visok kreditni kvalitet
- A — visok kreditni kvalitet
- BBB — niži nivo investicionog ranga
Ispod investicionog ranga nalaze se:
- BB — špekulativni rang
- B — visok špekulativni rizik
- CCC — značajan kreditni rizik
- CC — veoma visok kreditni rizik
- C — izuzetno visok kreditni rizik
- D — neizvršenje obaveza (Default)
Važno je naglasiti da se precizne definicije i oznake mogu razlikovati između rejting agencija. Kreditni rejting takođe može biti promenjen ako se promeni finansijski položaj izdavaoca ili procena njegove sposobnosti da servisira dug.
Kako investirati u Junk Bonds?
Investitori mogu ulagati u džank obveznice direktnom kupovinom pojedinačnih obveznica preko brokera ili indirektno putem zajedničkih fondova i ETF-ova koji ulažu u visokoprinosne obveznice.
Kod pojedinačne obveznice investitor preuzima rizik konkretnog izdavaoca. Kod fonda ili ETF-a rizik je raspoređen na veći broj obveznica, ali investitor je i dalje izložen kreditnom, kamatnom, tržišnom i likvidnosnom riziku.
Pre ulaganja važno je analizirati najmanje kreditni rejting, finansijsko stanje izdavaoca, kamatnu stopu, rok dospeća, tržišnu cenu, prinos do dospeća i likvidnost obveznice.