Operating Activities, odnosno operativne aktivnosti, predstavljaju aktivnosti koje čine osnovu svakodnevnog poslovanja kompanije i povezane su sa njenim glavnim izvorima prihoda. One obuhvataju proizvodnju i prodaju proizvoda, pružanje usluga, nabavku materijala i robe, plaćanje zaposlenih i dobavljača, kao i druge transakcije povezane sa redovnim poslovanjem.
Operativne aktivnosti razlikuju se od Investing Activities i Financing Activities. Dok se investiranje odnosi prvenstveno na sticanje i prodaju dugoročnih sredstava i ulaganja, a finansiranje na pribavljanje i vraćanje kapitala i duga, operativne aktivnosti odnose se na osnovno poslovanje kompanije.
Šta su Operating Activities?
Operating Activities su poslovne aktivnosti koje proizlaze iz glavne delatnosti kompanije.
Kod proizvodne kompanije one mogu obuhvatati:
- nabavku sirovina;
- proizvodnju proizvoda;
- prodaju gotovih proizvoda;
- plaćanje zaposlenih;
- plaćanje dobavljača;
- marketing i distribuciju;
- plaćanje poreza i drugih poslovnih troškova.
Kod kompanije koja pruža usluge operativne aktivnosti mogu uključivati pružanje usluga klijentima, naplatu potraživanja, isplatu zaposlenih i plaćanje drugih troškova potrebnih za pružanje usluga.
Zbog toga se Operating Activities ne mogu svesti samo na aktivnosti koje stvaraju prihod. One obuhvataju i rashode i druge transakcije koje su povezane sa redovnim poslovanjem.
Operating Activities u finansijskim izveštajima
Operativne aktivnosti mogu se posmatrati kroz više finansijskih izveštaja, ali imaju posebno važnu ulogu u:
- Income Statement – bilansu uspeha;
- Statement of Cash Flows – izveštaju o tokovima gotovine.
Na bilansu uspeha poslovanje kompanije dovodi do nastanka prihoda i rashoda, a nakon svih relevantnih stavki utvrđuje se Net Income ili Net Loss.
U izveštaju o tokovima gotovine operativne aktivnosti predstavljaju jednu od tri osnovne kategorije novčanih tokova, zajedno sa:
- Investing Activities – investicione aktivnosti;
- Financing Activities – finansijske aktivnosti.
Operating Activities i Operating Cash Flow
Važno je razlikovati Operating Activities od Operating Cash Flow (OCF).
Operating Activities predstavljaju same poslovne aktivnosti.
Operating Cash Flow predstavlja neto novčani tok koji proizlazi iz operativnih aktivnosti tokom određenog perioda.
Na primer, prodaja proizvoda predstavlja operativnu aktivnost. Ako kupac plati taj proizvod u gotovini, primljeni novac predstavlja operativni novčani priliv.
S druge strane, prodaja proizvoda kupcu na kredit stvara prihod i potraživanje, ali ne mora odmah stvoriti novčani priliv.
Zbog toga prihod nije isto što i novčani priliv.
Operativni novčani prilivi
Operativni novčani prilivi predstavljaju novac koji kompanija prima u okviru svog poslovanja.
Najčešći primeri uključuju:
- naplate od kupaca za prodate proizvode;
- naplate od klijenata za pružene usluge;
- određene primljene kamate;
- određene primljene dividende;
- druge prilive povezane sa redovnim poslovanjem.
Tačna klasifikacija pojedinih stavki zavisi od primenjenog računovodstvenog standarda.
Prema US GAAP, kamate i primljene dividende se, u pravilu, klasifikuju kao operativni novčani tokovi.
Operativni novčani odlivi
Operativni novčani odlivi predstavljaju novac koji kompanija plaća u okviru svog redovnog poslovanja.
Najčešći primeri su:
- plaćanja dobavljačima;
- zarade i naknade zaposlenima;
- plaćanja za zakup;
- plaćanja osiguranja;
- plaćanja poreza;
- plaćanja kamata prema pravilima relevantnog računovodstvenog okvira;
- druga plaćanja povezana sa poslovanjem.
Kada su operativni prilivi veći od operativnih odliva, kompanija ostvaruje pozitivan Operating Cash Flow.
Kada su operativni odlivi veći od operativnih priliva, Operating Cash Flow je negativan.
Operating Activities i Income Statement
Income Statement prikazuje prihode, rashode i rezultat poslovanja tokom određenog perioda.
Operativne aktivnosti utiču na više stavki bilansa uspeha, uključujući:
- Revenue;
- troškove prodaje;
- troškove zaposlenih;
- troškove marketinga;
- troškove administracije;
- Operating Expenses;
- Operating Income.
Međutim, nije pravilno reći da se „Operating Activities nalaze u Operating Income“. Operating Income je finansijski rezultat koji proizlazi iz određenog dela poslovanja, dok su Operating Activities same aktivnosti koje kompanija obavlja.
Operating Activities i Operating Income
Operating Income predstavlja rezultat operativnog poslovanja nakon odbijanja relevantnih operativnih troškova od prihoda.
Pojednostavljeno:
Operating Income = Operating Revenue − Operating Expenses
Na primer, ako kompanija ima:
- 1.000.000 USD prihoda;
- 600.000 USD troškova prodaje;
- 200.000 USD drugih operativnih troškova,
operativni prihod iznosi:
1.000.000 − 600.000 − 200.000 = 200.000 USD
Ovaj iznos nije isto što i Operating Cash Flow, jer se profit i novčani tok obračunavaju prema različitim principima.
Operating Activities i Working Capital
Operativne aktivnosti imaju snažnu vezu sa Working Capital, odnosno obrtnim kapitalom.
Promene u stavkama kao što su:
- Accounts Receivable;
- Inventory;
- Accounts Payable;
- Accrued Expenses;
mogu značajno uticati na Operating Cash Flow.
Na primer, ako kompanija poveća prodaju, ali veliki deo proizvoda proda kupcima na kredit, Accounts Receivable može porasti. Prihod je tada priznat prema računovodstvenim pravilima, ali novac možda još nije naplaćen.
Zbog toga rast prihoda ne mora automatski značiti i jednako veliki rast gotovine.
Operating Activities, Investing Activities i Financing Activities
Izveštaj o tokovima gotovine deli novčane tokove na tri osnovne kategorije.
| Kategorija | Šta obuhvata | Primer |
|---|---|---|
| Operating Activities | Redovno poslovanje | Naplata od kupaca |
| Investing Activities | Ulaganje i prodaja dugoročne imovine i ulaganja | Kupovina postrojenja |
| Financing Activities | Kapital i zaduživanje | Izdavanje akcija ili otplata duga |
Ova podela omogućava investitorima da odvoje novac koji kompanija generiše osnovnim poslovanjem od novca koji nastaje prodajom imovine ili pribavljanjem finansiranja.
Primer Operating Activities
Pretpostavimo da kompanija tokom godine:
- primi 500.000 USD od kupaca;
- plati 250.000 USD dobavljačima;
- plati 100.000 USD zaposlenima;
- plati 30.000 USD poreza;
- plati 20.000 USD drugih operativnih troškova.
Neto operativni novčani tok iznosi:
500.000 − 250.000 − 100.000 − 30.000 − 20.000 = 100.000 USD
Kompanija je, prema ovom pojednostavljenom primeru, ostvarila 100.000 USD pozitivnog Operating Cash Flow-a.
To pokazuje kako se novčani tok iz operativnih aktivnosti razlikuje od same računovodstvene dobiti.
Zašto su Operating Activities važne?
Operativne aktivnosti su važne zato što pokazuju kako kompanija funkcioniše u okviru svoje osnovne delatnosti.
Analiza operativnih aktivnosti može pomoći u proceni:
- sposobnosti kompanije da generiše gotovinu iz poslovanja;
- održivosti osnovnog poslovnog modela;
- efikasnosti naplate potraživanja;
- upravljanja zalihama;
- odnosa sa dobavljačima;
- sposobnosti finansiranja svakodnevnog poslovanja.
Posebno je značajan Operating Cash Flow, jer pokazuje koliko novca osnovno poslovanje generiše pre razmatranja investicionih i finansijskih tokova.
Pozitivan i negativan Operating Cash Flow
Pozitivan Operating Cash Flow znači da su operativni novčani prilivi u određenom periodu veći od operativnih novčanih odliva.
Negativan Operating Cash Flow znači suprotno.
Međutim, pozitivan ili negativan rezultat jednog perioda sam po sebi ne daje potpunu sliku poslovanja.
Na primer, brzo rastuća kompanija može imati negativan Operating Cash Flow zato što ulaže značajna sredstva u zalihe i kreditira kupce. S druge strane, kompanija može privremeno poboljšati gotovinski tok odlaganjem plaćanja dobavljačima.
Zato je korisno posmatrati Operating Cash Flow kroz više perioda i zajedno sa ostalim finansijskim pokazateljima.
Operating Activities nisu Investing Activities
Kupovina mašina, zgrada ili druge dugoročne imovine obično nije Operating Activity, već Investing Activity.
Na primer:
Kupovina nove proizvodne mašine → Investing Activity
Plaćanje zaposlenih koji rade u proizvodnji → Operating Activity
Obe transakcije povezane su sa poslovanjem kompanije, ali se različito klasifikuju u izveštaju o tokovima gotovine.
Operating Activities nisu Financing Activities
Izdavanje novih akcija, uzimanje zajma ili otplata glavnice duga predstavljaju tipične Financing Activities, a ne Operating Activities.
Na primer:
Izdavanje akcija → Financing Activity
Primanje bankarskog kredita → Financing Activity
Otplata glavnice kredita → Financing Activity
Nasuprot tome:
Plaćanje dobavljača → Operating Activity
Ova razlika je važna za pravilno razumevanje izvora i upotrebe gotovine.
Operating Activities u Srbiji
U Srbiji se operativne aktivnosti takođe koriste za opis poslovnih aktivnosti kompanije i novčanih tokova koji proizlaze iz njenog redovnog poslovanja.
Kod finansijskog izveštavanja primenjeni računovodstveni okvir određuje način klasifikacije pojedinih transakcija. Kompanije koje primenjuju MSFI/IFRS mogu imati određene razlike u klasifikaciji u odnosu na kompanije koje sastavljaju izveštaje prema US GAAP.
Zbog toga se kod konkretne stavke u izveštaju o tokovima gotovine uvek treba uzeti u obzir računovodstveni standard koji kompanija primenjuje.
Zaključak
Operating Activities (operativne aktivnosti) predstavljaju osnovne aktivnosti kompanije povezane sa njenim redovnim poslovanjem i glavnim izvorima prihoda.
One obuhvataju mnogo više od same prodaje proizvoda ili usluga. Uključuju i plaćanja dobavljačima, zaposlenima, poreza i druge transakcije povezane sa svakodnevnim poslovanjem.
U Statement of Cash Flows, Operating Activities predstavljaju jednu od tri osnovne kategorije novčanih tokova, zajedno sa Investing Activities i Financing Activities.
Važno je razlikovati:
Operating Activities – osnovne poslovne aktivnosti;
Operating Income – rezultat operativnog poslovanja;
Operating Cash Flow – neto novčani tok iz operativnih aktivnosti.
Ova razlika omogućava bolje razumevanje kako kompanija ostvaruje prihod, profit i gotovinu iz svog osnovnog poslovanja.