Operating Profit Margin – Operativna profitna marža i profitabilnost poslovanja

Operating Profit Margin, odnosno operativna profitna marža, predstavlja finansijski pokazatelj koji meri koliko operativne dobiti kompaniji ostaje od ostvarenog prihoda nakon pokrića troškova povezanih sa njenim osnovnim poslovanjem, a pre kamata i poreza.

Operativna profitna marža izražava se u procentima i pokazuje koliko centi ili dinara operativne dobiti kompanija ostvaruje na svakih 100 jedinica prihoda.

Na primer, Operating Profit Margin od 12% znači da kompanija ostvaruje 12 jedinica operativne dobiti na svakih 100 jedinica prihoda.

Ovaj pokazatelj je posebno koristan za analizu operativne efikasnosti, profitabilnosti i kontrole troškova. Može se koristiti za praćenje poslovanja iste kompanije kroz vreme i za poređenje kompanija koje posluju u istoj ili sličnim industrijama.

Šta je Operating Profit Margin?

Operating Profit Margin je odnos između Operating Profit (operativne dobiti) i Revenue (prihoda).

Osnovna formula je:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

Na srpskom:

Operativna profitna marža = Operativna dobit ÷ Prihod × 100

Operating Profit predstavlja dobit iz osnovnog poslovanja nakon odbitka relevantnih operativnih troškova, ali pre kamata i poreza.

Zbog toga Operating Profit Margin pokazuje koliki deo prihoda kompanija pretvara u operativnu dobit.

Šta pokazuje operativna profitna marža?

Operativna profitna marža pokazuje odnos između prihoda i dobiti ostvarene iz osnovnog poslovanja.

Na primer, kompanija može ostvariti prihod od 1.000.000 € i Operating Profit od 150.000 €.

Tada je:

Operating Profit Margin = 150.000 ÷ 1.000.000 × 100 = 15%

To znači da kompanija ostvaruje 15 € operativne dobiti na svakih 100 € prihoda.

Preostalih 85 € predstavlja iznos koji je, u pojednostavljenom prikazu, potrošen na troškove koji ulaze u obračun pre dolaska do Operating Profit-a.

Važno je napomenuti da Operating Profit Margin nije isto što i neto profitna marža, jer se kod operativne dobiti još nisu uključili kamata i porez koji utiču na konačnu neto dobit.

Formula za Operating Profit Margin

Osnovna formula je:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

odnosno:

Operativna profitna marža = Operativna dobit ÷ Prihod × 100

Ako kompanija ima:

Revenue = 100.000 €

i:

Operating Profit = 10.000 €

onda:

Operating Profit Margin = 10.000 ÷ 100.000 × 100 = 10%

Operativna profitna marža iznosi 10%.

To znači da na svakih 100 € prihoda kompaniji ostaje 10 € operativne dobiti.

Kako se izračunava Operating Profit?

Operating Profit se može prikazati na sledeći način:

Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses

Pošto je:

Gross Profit = Revenue − COGS

dobijamo:

Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses

Na srpskom:

Operativna dobit = Prihod − Trošak prodate robe − Operativni rashodi

Ovo je važna ispravka u odnosu na jednostavno sabiranje svih troškova.

Važna napomena o Depreciation i Amortization

Depreciation & Amortization (D&A) mogu biti uključeni u Operating Expenses, u zavisnosti od načina prezentovanja finansijskih izveštaja.

Zato ih ne treba automatski oduzimati još jednom.

Ako su deprecijacija i amortizacija već uključene u Operating Expenses, formula:

Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses

već ih obuhvata.

Ne treba koristiti:

Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses − D&A

ako su D&A već deo Operating Expenses, jer bi to dovelo do dvostrukog odbijanja istih troškova.

Proširena formula Operating Profit Margin

Kada su sve relevantne operativne stavke jasno razdvojene, marža se može prikazati kao:

Operating Profit Margin = (Revenue − COGS − Operating Expenses) ÷ Revenue × 100

odnosno:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

Važno je da se kod proširene formule koriste iste računovodstvene kategorije kao u konkretnom bilansu uspeha.

Primer izračunavanja

Pretpostavimo da kompanija ima:

• Revenue = 100.000 €
• COGS = 40.000 €
• Operating Expenses = 50.000 €

Najpre izračunavamo bruto dobit:

Gross Profit = 100.000 − 40.000 = 60.000 €

Zatim Operating Profit:

Operating Profit = 60.000 − 50.000 = 10.000 €

Na kraju Operating Profit Margin:

Operating Profit Margin = 10.000 ÷ 100.000 × 100 = 10%

Dakle, operativna profitna marža iznosi 10%.

Primer poređenja kompanija

Pretpostavimo da tri kompanije iz iste industrije imaju sledeće rezultate:

Sve tri kompanije imaju isti prihod, ali različitu operativnu profitnu maržu.

Kompanija A ostvaruje 10 € operativne dobiti na svakih 100 € prihoda.

Kompanija B ostvaruje 15 €.

Kompanija C ostvaruje 8 €.

Razlika može biti posledica različitih troškova proizvodnje, zarada, marketinga, administracije, amortizacije, cena proizvoda ili drugih elemenata poslovnog modela.

Sama marža ne objašnjava zašto postoji razlika, već pokazuje rezultat koji treba dalje analizirati.

Da li je veća Operating Profit Margin bolja?

U okviru iste kompanije, veća operativna profitna marža znači da veći deo prihoda predstavlja operativnu dobit.

Međutim, nije pravilno zaključiti da je određena marža „dobra“ ili „loša“ bez konteksta.

Profitne marže se značajno razlikuju između industrija.

Na primer, poslovni model sa velikim obimom prodaje i niskim maržama može biti uobičajen u jednoj industriji, dok druga industrija može imati manji obim prodaje i znatno veće marže.

Zato se Operating Profit Margin najčešće posmatra:

• kroz više godina za istu kompaniju,
• u odnosu na kompanije iz iste industrije,
• u odnosu na istorijski prosek kompanije,
• zajedno sa rastom prihoda i troškova.

Operating Profit Margin kroz vreme

Praćenje marže kroz više perioda može pokazati promene u operativnoj profitabilnosti.

U ovom primeru prihod raste, ali Operating Profit raste brže.

Marža se povećava sa 10% na 14%, što pokazuje da se odnos operativne dobiti prema prihodu poboljšao tokom posmatranog perioda.

Obrnuto, ako prihod raste, a Operating Profit Margin pada, to može značiti da operativni troškovi rastu brže od prihoda.

Kako poboljšati Operating Profit Margin?

Kompanija može pokušati da poveća operativnu profitnu maržu kroz:

• povećanje prihoda,
• povećanje prodajnih cena,
• smanjenje troška prodate robe,
• bolju kontrolu operativnih rashoda,
• povećanje produktivnosti,
• efikasnije korišćenje resursa,
• automatizaciju određenih procesa,
• promenu poslovnog miksa,
• smanjenje nepotrebnih troškova.

Međutim, smanjenje troškova nije automatski korisno.

Preveliko smanjenje troškova može uticati na kvalitet proizvoda, usluge, zaposlene, istraživanje i razvoj, marketing ili budući rast.

Zbog toga je cilj analize da se razume odnos između prihoda, troškova i profitabilnosti, a ne samo da se troškovi smanjuju po svaku cenu.

Operating Profit Margin i rast prihoda

Rast prihoda i rast operativne profitne marže nisu ista stvar.

Kompanija može povećati prihod, a da joj Operating Profit Margin istovremeno padne.

Na primer:

Prva godina

Revenue = 1.000.000 €

Operating Profit = 150.000 €

Operating Profit Margin = 15%

Druga godina

Revenue = 1.500.000 €

Operating Profit = 180.000 €

Operating Profit Margin = 12%

Operating Profit je povećan sa 150.000 € na 180.000 €, ali je marža pala sa 15% na 12%.

To pokazuje da veći prihod ne mora automatski značiti i veću operativnu profitabilnost u procentualnom smislu.

Operating Profit Margin i troškovi

Na operativnu profitnu maržu direktno utiče odnos prihoda i operativnih troškova.

Ako prihodi ostanu isti, a operativni troškovi porastu, Operating Profit će se smanjiti, a samim tim i Operating Profit Margin.

Na primer:

Revenue = 1.000.000 €

Ako Operating Profit iznosi 200.000 €:

Operating Profit Margin = 20%

Ako zbog povećanja troškova Operating Profit padne na 150.000 €:

Operating Profit Margin = 15%

Promena marže zato može biti posledica promena u strukturi troškova, a ne samo promene prihoda.

Operating Profit Margin i EBIT Margin

Operating Profit Margin i EBIT Margin su veoma bliski pokazatelji.

EBIT znači Earnings Before Interest and Taxes, odnosno dobit pre kamata i poreza.

U mnogim finansijskim analizama:

Operating Profit ≈ EBIT

pa se često koristi:

Operating Profit Margin ≈ EBIT Margin

Međutim, ova dva termina ne treba automatski tretirati kao savršene sinonime u svakoj računovodstvenoj situaciji.

Operating Profit Margin je direktno zasnovan na Operating Profit-u, dok je EBIT Margin zasnovan na EBIT-u.

Ako kompanija definiše Operating Profit i EBIT na isti način, njihove marže će biti iste.

Operating Profit Margin i Operating Income Margin

Operating Income Margin je veoma blizak, a u mnogim slučajevima i isti pokazatelj kao Operating Profit Margin.

Oba se zasnivaju na rezultatu poslovanja pre kamata i poreza.

U poslovnoj i finansijskoj praksi izraz Operating Profit Margin je vrlo čest, dok se Operating Income Margin koristi kada se pokazatelj direktno vezuje za naziv Operating Income.

Za Investidia glossary ova dva pojma mogu biti povezana kao primarni i sekundarni termini, uz napomenu da se u konkretnim izvorima treba proveriti definicija Operating Income-a.

Operating Profit Margin i Gross Profit Margin

Gross Profit Margin, odnosno bruto profitna marža, meri odnos bruto dobiti i prihoda:

Gross Profit Margin = Gross Profit ÷ Revenue × 100

Operating Profit Margin ide korak dalje jer koristi Operating Profit nakon relevantnih operativnih rashoda:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

Zbog toga ove dve marže pokazuju različite nivoe profitabilnosti.

Gross Profit Margin više govori o odnosu prihoda i direktnih troškova, dok Operating Profit Margin uključuje širi skup operativnih rashoda.

Operating Profit Margin i Net Profit Margin

Net Profit Margin, odnosno neto profitna marža, meri odnos neto dobiti i prihoda:

Net Profit Margin = Net Income ÷ Revenue × 100

Za razliku od Operating Profit Margin, neto profitna marža uključuje i efekte koji nastaju nakon operativnog rezultata, uključujući kamate i porez.

Pojednostavljeno:

Gross Profit Margin → bruto dobit

Operating Profit Margin → operativna dobit

Net Profit Margin → neto dobit

Ove tri marže zajedno daju širu sliku različitih nivoa profitabilnosti.

Operating Profit Margin i finansijski troškovi

Operating Profit Margin se računa pre kamata.

Zbog toga dve kompanije mogu imati istu operativnu profitnu maržu, ali različitu neto profitnu maržu ako imaju različite troškove finansiranja.

Na primer, dve kompanije mogu obe imati:

Operating Profit Margin = 15%

ali jedna može imati znatno veće kamate zbog većeg nivoa duga.

Zbog toga Operating Profit Margin ne pokazuje direktno koliko je kompanija profitabilna nakon troškova finansiranja.

Operating Profit Margin i porez

Porez na dobit se takođe ne oduzima pri izračunavanju Operating Profit-a.

Zbog toga poreska stopa kompanije ne utiče direktno na Operating Profit Margin na isti način na koji utiče na Net Profit Margin.

To omogućava da se operativni rezultat posmatra pre uticaja poreza, ali istovremeno znači da Operating Profit Margin nije pokazatelj konačne dobiti dostupne vlasnicima.

Operating Profit Margin i industrija

Operativne profitne marže mogu značajno da se razlikuju između industrija.

Na maržu utiču:

• struktura troškova,
• konkurencija,
• cenovna politika,
• intenzitet kapitala,
• poslovni model,
• obim poslovanja,
• pregovaračka moć,
• troškovi rada,
• troškovi sirovina,
• tehnološka struktura.

Zbog toga poređenje kompanija iz potpuno različitih industrija može dovesti do pogrešnih zaključaka.

Najkorisnije je porediti kompanije sa sličnim poslovnim modelom i unutar iste ili srodne industrije.

Ograničenja Operating Profit Margin

Operating Profit Margin je koristan pokazatelj, ali ima određena ograničenja.

Ne pokazuje direktno:

• novčani tok,
• likvidnost,
• nivo duga,
• troškove kamata,
• porez na dobit,
• konačnu neto dobit,
• prinos vlasnika kapitala.

Takođe, kompanije mogu različito klasifikovati određene prihode i rashode.

Zbog toga se Operating Profit Margin ne bi trebalo koristiti kao jedini pokazatelj finansijskog položaja ili poslovnog uspeha.

Korisno ga je posmatrati zajedno sa Gross Profit Margin, Net Profit Margin, Operating Profit, Revenue Growth, Operating Cash Flow, Debt Ratio i drugim relevantnim pokazateljima.

Ostale profitne marže

Pored Operating Profit Margin, u finansijskoj analizi koriste se i druge profitne marže.

Gross Profit Margin

Gross Profit Margin pokazuje koliki deo prihoda ostaje nakon odbitka troška prodate robe:

Gross Profit Margin = Gross Profit ÷ Revenue × 100

Operating Profit Margin

Operating Profit Margin pokazuje koliki deo prihoda ostaje kao operativna dobit:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

Net Profit Margin

Net Profit Margin pokazuje koliki deo prihoda ostaje kao neto dobit:

Net Profit Margin = Net Income ÷ Revenue × 100

Posmatranjem ove tri marže može se analizirati kako se profit smanjuje kroz različite nivoe troškova poslovanja.

Zaključak

Operating Profit Margin (operativna profitna marža) pokazuje koliki deo prihoda kompanija ostvaruje kao operativnu dobit nakon pokrića relevantnih troškova osnovnog poslovanja, a pre kamata i poreza.

Osnovna formula je:

Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100

Operativna profitna marža je korisna za praćenje promena u operativnoj profitabilnosti kroz vreme i za poređenje kompanija sa sličnim poslovnim modelima.

Veća marža znači da veći deo prihoda predstavlja operativnu dobit, ali sama vrednost marže ne može se pravilno tumačiti bez konteksta industrije, poslovnog modela, strukture troškova i vremenskog perioda.

Za potpunu analizu treba je posmatrati zajedno sa Gross Profit Margin, Net Profit Margin, Operating Profit, Revenue i Operating Cash Flow.