Operating Profit, odnosno operativna dobit, predstavlja dobit koju kompanija ostvaruje iz svog osnovnog poslovanja nakon odbitka troškova povezanih sa poslovanjem, a pre troškova kamata i poreza na dobit.
Operating Profit pokazuje koliko je osnovna poslovna delatnost kompanije profitabilna. Za razliku od prihoda, koji pokazuje koliko je kompanija ostvarila od prodaje, Operating Profit pokazuje koliko joj od tog prihoda ostaje nakon pokrića troškova poslovanja.
Ovaj pokazatelj je važan za analizu operativne efikasnosti, kontrole troškova i profitabilnosti osnovnog poslovanja.
Operating Profit se često koristi kao sinonim za Operating Income, dok je veoma blizak pojmu EBIT (Earnings Before Interest and Taxes). Ipak, ova tri termina ne treba automatski smatrati potpuno identičnim u svakoj računovodstvenoj situaciji, jer klasifikacija pojedinih prihoda i rashoda može zavisiti od kompanije i načina prezentovanja finansijskih izveštaja.
Šta je Operating Profit?
Operating Profit predstavlja rezultat koji kompanija ostvaruje iz svojih redovnih poslovnih aktivnosti nakon što se od prihoda i troškova direktno povezanih sa prodajom odbiju ostali relevantni operativni rashodi.
U najjednostavnijem obliku, tok obračuna izgleda ovako:
Revenue → Gross Profit → Operating Profit → Profit Before Tax → Net Income
Od prihoda se najpre oduzima Cost of Goods Sold (COGS) kako bi se dobila bruto dobit.
Zatim se od bruto dobiti oduzimaju relevantni Operating Expenses (OpEx) kako bi se dobila operativna dobit.
Zbog toga Operating Profit predstavlja rezultat poslovanja pre uključivanja kamata i poreza.
Šta ulazi u Operating Expenses?
Operating Expenses, odnosno operativni rashodi, predstavljaju troškove nastale u vezi sa redovnim poslovanjem kompanije.
U zavisnosti od vrste kompanije, mogu obuhvatati:
- plate i naknade zaposlenih,
- zakup poslovnog prostora,
- troškove energije i komunalnih usluga,
- troškove prodaje,
- troškove marketinga i oglašavanja,
- administrativne troškove,
- troškove istraživanja i razvoja,
- troškove osiguranja,
- Depreciation – deprecijaciju,
- Amortization – amortizaciju,
- troškove održavanja,
- druge rashode povezane sa osnovnim poslovanjem.
Važno je da se konkretna klasifikacija rashoda može razlikovati između kompanija i računovodstvenih politika.
Operating Profit nije isto što i Revenue
Revenue predstavlja prihod koji kompanija ostvaruje prodajom proizvoda ili usluga.
Operating Profit predstavlja dobit koja ostaje nakon odbitka relevantnih troškova poslovanja.
Na primer, ako kompanija ostvari:
Revenue = 1.000.000 €
to ne znači da je ostvarila i 1.000.000 € dobiti.
Ako ukupni relevantni troškovi poslovanja iznose 850.000 €, Operating Profit bi bio:
Operating Profit = 1.000.000 − 850.000 = 150.000 €
Dakle, prihod pokazuje obim poslovanja, dok Operating Profit pokazuje koliko je tog poslovanja ostalo kao operativna dobit nakon troškova.
Formula za Operating Profit
Najprecizniji način prikazivanja formule zavisi od strukture bilansa uspeha.
Ako je poznata bruto dobit:
Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses
Na osnovu formule za bruto dobit:
Gross Profit = Revenue − COGS
dobijamo proširenu formulu:
Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses
Na srpskom:
Operativna dobit = Prihod − Trošak prodate robe − Operativni rashodi
Gde je:
Revenue = prihod,
COGS (Cost of Goods Sold) = trošak prodate robe,
Operating Expenses = relevantni operativni rashodi.
Važna napomena o formuli
Kod korišćenja formule mora se voditi računa da se isti rashod ne odbija dva puta.
Na primer, ako su Depreciation i Amortization već uključeni u Operating Expenses, ne treba ih ponovo posebno oduzimati.
Zbog toga je za konkretan finansijski izveštaj najvažnije razumeti koje stavke kompanija uključuje u operativne rashode.
Primer izračunavanja Operating Profit
Pretpostavimo da kompanija ima sledeće rezultate:
- Revenue = 500.000 €
- COGS = 200.000 €
- Operating Expenses = 180.000 €
Najpre se izračunava bruto dobit:
Gross Profit = Revenue − COGS
Gross Profit = 500.000 − 200.000 = 300.000 €
Zatim se izračunava operativna dobit:
Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses
Operating Profit = 300.000 − 180.000 = 120.000 €
Dakle:
Operating Profit = 120.000 €
Kompaniji nakon pokrića troška prodate robe i ostalih relevantnih operativnih rashoda ostaje 120.000 € operativne dobiti.
Šta nam govori Operating Profit?
Operating Profit prvenstveno govori koliko je osnovno poslovanje kompanije sposobno da generiše dobit.
Ako kompanija povećava prihod, ali joj Operating Profit ne raste, moguće je da troškovi poslovanja rastu približno istom brzinom kao prihod.
Ako prihod raste, a Operating Profit raste još brže, to može ukazivati na poboljšanje operativne profitabilnosti.
Na primer:
- prihod raste 10%,
- Operating Profit raste 20%.
U takvoj situaciji operativna dobit raste brže od prihoda, što se može dodatno analizirati kroz Operating Profit Margin.
Međutim, sam rast Operating Profit-a nije dovoljan za zaključak o ukupnom finansijskom stanju kompanije.
Operating Profit i Gross Profit
Gross Profit, odnosno bruto dobit, i Operating Profit, odnosno operativna dobit, predstavljaju različite nivoe profitabilnosti.
Bruto dobit se računa:
Gross Profit = Revenue − COGS
Operativna dobit se računa:
Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses
Na primer:
Revenue = 1.000.000 €
COGS = 600.000 €
Operating Expenses = 250.000 €
Tada je:
Gross Profit = 1.000.000 − 600.000 = 400.000 €
a:
Operating Profit = 400.000 − 250.000 = 150.000 €
Bruto dobit pokazuje koliko ostaje nakon direktnih troškova prodate robe ili usluga, dok Operating Profit uključuje i ostale relevantne operativne rashode.
Operating Profit i Operating Income
Operating Profit i Operating Income se u finansijskoj literaturi i poslovnoj praksi najčešće koriste za označavanje istog ili veoma sličnog pokazatelja.
Uobičajeno:
Operating Profit ≈ Operating Income
Oba termina se odnose na rezultat osnovnog poslovanja nakon odbitka relevantnih operativnih troškova, a pre kamata i poreza.
Za Investidia glossary može se napraviti sledeća struktura:
Operating Income – primarni članak
Operating Profit – sekundarni/sinonimni članak
Razlog je što se oba termina često koriste za isti finansijski koncept, ali se Operating Income i Operating Profit mogu pojaviti kao različiti nazivi u različitim izvorima.
Operating Profit i EBIT
EBIT (Earnings Before Interest and Taxes) znači dobit pre kamata i poreza.
Operating Profit i EBIT su veoma bliski pokazatelji i u mnogim finansijskim analizama koriste se gotovo kao sinonimi.
Ipak, postoji važna razlika u konceptu:
Operating Profit je prvenstveno rezultat poslovnih aktivnosti kompanije.
EBIT je definisan kao rezultat pre kamata i poreza.
U mnogim kompanijama:
Operating Profit = EBIT
ali to ne mora biti pravilo u svakoj situaciji.
Razlika može nastati zbog načina na koji kompanija klasifikuje određene prihode i rashode.
Zato kod analize konkretnog finansijskog izveštaja treba proveriti način obračuna.
Operating Profit i Net Income
Net Income, odnosno neto dobit, predstavlja rezultat koji ostaje nakon uključivanja svih relevantnih prihoda i rashoda koji vode do konačne dobiti, uključujući kamate i porez.
Pojednostavljeni redosled može izgledati ovako:
Revenue
↓
Gross Profit
↓
Operating Profit
↓
Profit Before Tax
↓
Net Income
Na primer, kompanija može imati:
Operating Profit = 200.000 €
ali:
Net Income = 120.000 €
Razlika može nastati zbog kamata, poreza i drugih stavki koje se obračunavaju nakon operativnog rezultata.
Zbog toga Operating Profit i Net Income ne treba mešati.
Operating Profit Margin
Na osnovu Operating Profit-a izračunava se Operating Profit Margin, odnosno operativna profitna marža.
Formula je:
Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100
Ako kompanija ima:
Revenue = 1.000.000 €
i:
Operating Profit = 200.000 €
onda:
Operating Profit Margin = 200.000 ÷ 1.000.000 × 100 = 20%
To znači da kompanija ostvaruje 20 € operativne dobiti na svakih 100 € prihoda.
Operating Profit Margin omogućava da se operativna profitabilnost posmatra relativno, a ne samo kroz apsolutni iznos dobiti.
Operating Profit vs. Operating Profit Margin
Ova dva pojma treba razlikovati.
Operating Profit je apsolutni iznos operativne dobiti.
Operating Profit Margin je procenat prihoda koji predstavlja operativnu dobit.
Na primer:
Kompanija A:
Revenue = 1.000.000 €
Operating Profit = 100.000 €
Operating Profit Margin = 10%
Kompanija B:
Revenue = 10.000.000 €
Operating Profit = 500.000 €
Operating Profit Margin = 5%
Kompanija B ima veći apsolutni Operating Profit, ali kompanija A u ovom primeru ima višu operativnu profitnu maržu.
Zato je za poređenje kompanija različite veličine često korisno posmatrati i Operating Profit Margin.
Šta znači visok Operating Profit?
Visok Operating Profit znači da kompanija nakon pokrića relevantnih troškova osnovnog poslovanja ostvaruje značajnu operativnu dobit.
Ipak, sam apsolutni iznos ne treba posmatrati izolovano.
Kompanija sa prihodom od 100 miliona evra može imati Operating Profit od 5 miliona evra, dok druga kompanija sa prihodom od 10 miliona evra može imati Operating Profit od 2 miliona evra.
Apsolutni iznosi nisu dovoljni za poređenje profitabilnosti.
Zbog toga se Operating Profit često posmatra zajedno sa:
- Operating Profit Margin,
- Revenue Growth,
- Gross Profit Margin,
- Net Profit Margin,
- Operating Cash Flow i
- drugim relevantnim pokazateljima.
Šta znači negativan Operating Profit?
Ako kompanija ima negativan Operating Profit, to znači da njeno osnovno poslovanje nakon relevantnih operativnih troškova ne generiše pozitivnu operativnu dobit.
Na primer:
Revenue = 500.000 €
COGS = 300.000 €
Operating Expenses = 250.000 €
Tada je:
Operating Profit = 500.000 − 300.000 − 250.000
Operating Profit = −50.000 €
Kompanija u ovom primeru ima operativni gubitak od 50.000 €.
Negativan Operating Profit može nastati zbog:
- pada prihoda,
- visokog COGS-a,
- rasta plata,
- povećanja troškova zakupa,
- visokih marketinških troškova,
- visokih troškova proizvodnje,
- povećanja amortizacije ili deprecijacije,
- ili kombinacije više faktora.
Jedan period sa negativnim Operating Profit-om ne mora sam po sebi opisivati dugoročnu situaciju kompanije. Zato se često analiziraju rezultati kroz više perioda.
Operating Profit kroz vreme
Trend Operating Profit-a može biti značajniji od jedne izolovane vrednosti.
Na primer:
| Godina | Revenue | Operating Profit | Operating Profit Margin |
|---|---|---|---|
| 2023. | 800.000 € | 80.000 € | 10% |
| 2024. | 900.000 € | 108.000 € | 12% |
| 2025. | 1.000.000 € | 140.000 € | 14% |
U ovom primeru prihod raste sa 800.000 na 1.000.000 €, dok Operating Profit raste sa 80.000 na 140.000 €.
Istovremeno, Operating Profit Margin raste sa 10% na 14%.
To znači da se operativna dobit povećavala brže od prihoda tokom posmatranog perioda.
Operating Profit i kontrola troškova
Operating Profit je posebno koristan za analizu odnosa između prihoda i operativnih rashoda.
Ako kompanija poveća prodaju, ali istovremeno poveća operativne troškove u još većoj meri, Operating Profit može stagnirati ili pasti.
Na primer:
Period 1
Revenue = 1.000.000 €
Operating Expenses = 700.000 €
Operating Profit = 300.000 €
Period 2
Revenue = 1.200.000 €
Operating Expenses = 950.000 €
Operating Profit = 250.000 €
Iako je prihod povećan za 200.000 €, Operating Profit je smanjen za 50.000 €.
Ovakva situacija pokazuje zašto rast prihoda sam po sebi ne znači i rast operativne profitabilnosti.
Operating Profit u različitim industrijama
Operating Profit treba posmatrati u kontekstu industrije.
Proizvodne kompanije često imaju značajne troškove sirovina, rada, proizvodnje i opreme.
Trgovinske kompanije mogu imati visok COGS zbog troška nabavke robe.
Kompanije koje pružaju profesionalne usluge mogu imati manji COGS, ali značajan deo troškova mogu činiti plate i naknade zaposlenih.
Tehnološke kompanije mogu imati drugačiju strukturu troškova, uključujući istraživanje i razvoj, plate stručnjaka i troškove softverske infrastrukture.
Zbog toga se Operating Profit jedne kompanije ne može pravilno tumačiti bez razmatranja njenog poslovnog modela i industrije.
Operating Profit i operativna efikasnost
Operating Profit može biti koristan pokazatelj operativne efikasnosti, jer pokazuje koliko dobiti kompanija ostvaruje nakon troškova svog osnovnog poslovanja.
Ako kompanija uspeva da poveća prihod bez proporcionalnog povećanja operativnih troškova, Operating Profit može rasti brže od prihoda.
Obrnuto, ako operativni troškovi rastu brže od prihoda, Operating Profit može biti pod pritiskom.
Ovaj odnos se često dodatno analizira kroz Operating Profit Margin.
Operating Profit i poslovni model
Različiti poslovni modeli proizvode različite nivoe Operating Profit-a.
Kompanija koja posluje sa velikim fiksnim troškovima može imati relativno nizak Operating Profit pri malom obimu prodaje, ali se rezultat može promeniti kada prihod poraste.
Kod kompanija sa većim varijabilnim troškovima, rast prihoda može istovremeno dovesti do značajnog rasta troškova.
Zbog toga je za razumevanje Operating Profit-a važno posmatrati strukturu troškova, a ne samo njegov konačni iznos.
Operating Profit i poslovna poluga
Operating Profit je povezan i sa pojmom Operating Leverage, odnosno operativna poluga.
Kompanija sa visokim fiksnim operativnim troškovima može imati veću osetljivost Operating Profit-a na promene prihoda.
Kada prihod raste, dodatna prodaja nakon pokrića fiksnih troškova može relativno brzo povećavati Operating Profit.
Međutim, kada prihod pada, isti fiksni troškovi mogu dovesti do bržeg smanjenja Operating Profit-a.
Zato Operating Profit treba analizirati zajedno sa strukturom troškova.
Operating Profit i finansiranje kompanije
Jedna od važnih karakteristika Operating Profit-a jeste da se nalazi pre troškova kamata.
To omogućava analizu osnovnog poslovanja bez direktnog uključivanja načina na koji je kompanija finansirala svoju imovinu.
Na primer, dve kompanije mogu imati sličan Operating Profit, ali različite troškove kamata ako jedna koristi više duga.
Zbog toga mogu imati različit Net Income, iako ostvaruju sličan rezultat iz osnovnog poslovanja.
Operating Profit i dug
Operating Profit se često koristi i u analizi sposobnosti kompanije da servisira dug.
Na primer, pokazatelj Interest Coverage Ratio može koristiti EBIT kao osnovu za procenu koliko puta operativni rezultat pokriva troškove kamata.
Tako Operating Profit može biti relevantan za kreditore, investitore i analitičare koji proučavaju odnos između poslovnog rezultata i finansijskih obaveza.
Ipak, Operating Profit nije isto što i novčani tok, pa se ne može samostalno koristiti za procenu stvarne raspoložive gotovine za otplatu duga.
Operating Profit nije isto što i Cash Flow
Važno je razlikovati profit od cash flow-a.
Operating Profit je računovodstveni pokazatelj profitabilnosti.
Operating Cash Flow pokazuje novčani tok iz poslovnih aktivnosti.
Kompanija može imati pozitivan Operating Profit, a istovremeno imati slab ili negativan novčani tok iz poslovanja, na primer zbog promena u obrtnom kapitalu, kao što su povećanje potraživanja ili zaliha.
Zbog toga Operating Profit ne treba posmatrati kao iznos gotovine koji je kompaniji stvarno dostupan.
Operating Profit i amortizacija
Amortizacija i deprecijacija mogu biti uključene u obračun operativne dobiti kada su klasifikovane kao operativni rashodi.
To znači da Operating Profit može biti smanjen za trošak amortizacije i deprecijacije, iako ti rashodi ne predstavljaju trenutni novčani odliv.
Zbog toga Operating Profit i Operating Cash Flow mogu pokazivati različite rezultate.
Ovo je jedan od razloga zbog kojih se profitabilnost i novčani tok analiziraju odvojeno.
Ograničenja Operating Profit-a
Iako je Operating Profit važan pokazatelj, on ne daje kompletnu sliku finansijskog položaja kompanije.
Ne pokazuje direktno:
- koliko kompanija ima gotovine,
- koliki je njen dug,
- koliki su troškovi kamata,
- koliko poreza plaća,
- koliki je konačni neto profit,
- koliko gotovine generiše poslovanjem,
- kakva je likvidnost kompanije,
- koliki je prinos na kapital vlasnika.
Takođe, poređenje između kompanija može biti otežano ako imaju različite računovodstvene politike ili različitu klasifikaciju pojedinih stavki.
Zbog toga Operating Profit treba posmatrati zajedno sa drugim finansijskim pokazateljima.
Najvažnije razlike između srodnih pojmova
| Pojam | Šta pokazuje |
|---|---|
| Revenue | Prihod od prodaje i drugih relevantnih poslovnih aktivnosti |
| Gross Profit | Dobit nakon odbitka COGS-a |
| Operating Profit | Dobit iz poslovanja nakon relevantnih operativnih rashoda |
| Operating Income | Uobičajeno isti ili veoma sličan pokazatelj kao Operating Profit |
| EBIT | Dobit pre kamata i poreza |
| Net Income | Konačna neto dobit nakon relevantnih rashoda, uključujući kamate i porez |
| Operating Profit Margin | Operating Profit izražen kao procenat prihoda |
| Operating Cash Flow | Novčani tok iz poslovnih aktivnosti |
Operating Profit – najvažnije formule
Osnovna formula:
Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses
Proširena formula:
Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses
Za operativnu profitnu maržu:
Operating Profit Margin = Operating Profit ÷ Revenue × 100
Ako je Operating Profit negativan:
Operating Loss = Negative Operating Profit
odnosno kompanija ostvaruje operativni gubitak.
Kada se koristi Operating Profit?
Operating Profit se koristi za:
- analizu profitabilnosti osnovnog poslovanja,
- praćenje poslovanja kroz vreme,
- analizu kontrole troškova,
- izračunavanje Operating Profit Margin,
- poređenje kompanija u istoj industriji,
- analizu operativne efikasnosti,
- analizu sposobnosti poslovanja da generiše dobit pre kamata i poreza,
- finansijsku analizu i procenu poslovnih rezultata.
Kako pravilno tumačiti Operating Profit?
Operating Profit je najkorisnije posmatrati zajedno sa najmanje tri elementa:
1. Prihodom
Da bi se videlo da li rast dobiti prati rast poslovanja.
2. Operativnim troškovima
Da bi se utvrdilo da li troškovi rastu brže ili sporije od prihoda.
3. Operating Profit Margin
Da bi se apsolutna dobit pretvorila u relativni pokazatelj profitabilnosti.
Na primer, rast Operating Profit-a sa 100.000 € na 150.000 € može izgledati značajno. Ali ako je prihod istovremeno porastao sa 500.000 € na 1.500.000 €, operativna profitna marža je zapravo pala:
Pre:
100.000 ÷ 500.000 × 100 = 20%
Posle:
150.000 ÷ 1.500.000 × 100 = 10%
Dakle, Operating Profit je porastao, ali je profitabilnost u odnosu na prihod smanjena.
Ovaj primer pokazuje zašto se apsolutni Operating Profit i Operating Profit Margin ne smeju posmatrati odvojeno.
Zaključak
Operating Profit (operativna dobit) predstavlja dobit koju kompanija ostvaruje iz svog osnovnog poslovanja nakon odbitka relevantnih troškova poslovanja, a pre kamata i poreza.
Najvažnija formula je:
Operating Profit = Gross Profit − Operating Expenses
odnosno:
Operating Profit = Revenue − COGS − Operating Expenses
Operating Profit pokazuje koliko je osnovno poslovanje kompanije profitabilno, dok Operating Profit Margin pokazuje koliki deo prihoda predstavlja operativna dobit.
Operating Profit i Operating Income se u praksi najčešće koriste kao sinonimi ili za veoma sličan pokazatelj. EBIT je veoma blizak pojam i u mnogim analizama se poklapa sa Operating Profit-om, ali njihovo potpuno izjednačavanje treba izbegavati bez provere načina klasifikacije stavki u konkretnom finansijskom izveštaju.
Za potpunu analizu Operating Profit treba posmatrati zajedno sa Revenue, Gross Profit, Operating Profit Margin, Net Income, Operating Cash Flow, Debt i drugim relevantnim finansijskim pokazateljima.