Overhead Costs, odnosno režijski ili opšti poslovni troškovi, predstavljaju troškove koji su potrebni za funkcionisanje preduzeća, ali se ne mogu direktno pripisati konkretnom proizvodu, usluzi ili pojedinačnoj poslovnoj aktivnosti.
Za razliku od direktnih troškova (Direct Costs), koji se mogu neposredno povezati sa određenim proizvodom ili uslugom, režijski troškovi podržavaju šire poslovanje preduzeća. Oni mogu obuhvatati zakup poslovnog prostora, administrativne troškove, osiguranje, komunalne usluge, određene troškove održavanja i druge troškove koji omogućavaju nesmetano poslovanje.
Važno je razlikovati Overhead Costs od Operating Expenses. Režijski troškovi nisu suprotni operativnim troškovima. Naprotiv, mnogi režijski troškovi predstavljaju deo operativnih troškova (Operating Expenses).
Šta su Overhead Costs?
Overhead Costs nastaju tokom redovnog poslovanja, ali se ne mogu jednostavno povezati sa proizvodnjom jedne konkretne jedinice proizvoda ili pružanjem jedne određene usluge.
Na primer, proizvođač nameštaja može direktno povezati trošak drveta sa određenim komadom nameštaja. Međutim, zakup fabrike, osiguranje objekta ili plata administrativnog osoblja odnose se na poslovanje u celini i ne mogu se direktno pripisati jednom proizvodu. Takvi troškovi predstavljaju režijske troškove.
Režijski troškovi mogu postojati bez obzira na to koliko proizvoda je preduzeće proizvelo ili prodalo. Na primer, preduzeće može i dalje plaćati zakup poslovnog prostora i određene administrativne troškove čak i kada je obim prodaje privremeno veoma nizak.
Vrste Overhead Costs
Režijski troškovi mogu se klasifikovati prema tome kako se menjaju u odnosu na nivo poslovne aktivnosti.
Fiksni režijski troškovi
Fixed Overhead Costs su režijski troškovi koji se, u okviru određenog perioda i relevantnog nivoa aktivnosti, uglavnom ne menjaju proporcionalno obimu proizvodnje ili prodaje.
Primeri mogu uključivati:
- zakup poslovnog prostora,
- određene premije osiguranja,
- plate administrativnog osoblja,
- porez na imovinu,
- određene troškove softvera i licenci.
Fiksni trošak nije nužno nepromenljiv zauvek. Njegov iznos može se promeniti, na primer, nakon promene ugovora o zakupu ili povećanja cena usluga.
Varijabilni režijski troškovi
Variable Overhead Costs menjaju se u zavisnosti od nivoa poslovne aktivnosti, ali se ne mogu direktno pripisati konkretnoj jedinici proizvoda ili usluge.
Na primer, deo troškova električne energije u proizvodnom pogonu može rasti sa povećanjem obima proizvodnje, dok se smanjuje kada se proizvodnja smanji.
Važno je, međutim, utvrditi da li je određeni trošak zaista režijski. Ako se trošak može direktno povezati sa konkretnim proizvodom ili uslugom, može biti klasifikovan kao direktan trošak, čak i kada se menja sa obimom poslovanja.
Poluvarijabilni režijski troškovi
Semi-variable Overhead Costs sadrže i fiksnu i varijabilnu komponentu.
Na primer, određena komunalna usluga može imati fiksnu mesečnu naknadu, uz dodatni trošak koji zavisi od količine potrošnje.
Primeri režijskih troškova
Vrsta i struktura režijskih troškova zavise od delatnosti preduzeća. Najčešći primeri uključuju:
Zakup poslovnog prostora
Zakupnina za kancelariju, fabriku, prodajni prostor ili skladište može predstavljati režijski trošak kada se ne može direktno pripisati konkretnom proizvodu ili usluzi.
Kod poslovnog prostora koji je u vlasništvu preduzeća, umesto zakupnine mogu nastati drugi troškovi, uključujući amortizaciju, održavanje, osiguranje i porez na imovinu.
Administrativni troškovi
Troškovi administracije često predstavljaju režijske troškove kada podržavaju poslovanje preduzeća u celini.
Mogu uključivati:
- plate administrativnog osoblja,
- računovodstvene usluge,
- reviziju,
- pravne usluge opšteg karaktera,
- kancelarijski materijal,
- poslovni softver i administrativne licence.
Međutim, ako se određeni trošak može direktno povezati sa konkretnim projektom ili klijentom, može biti klasifikovan kao direktan trošak, a ne kao overhead.
Komunalne usluge
Troškovi električne energije, vode, gasa, grejanja, interneta i telefonskih usluga mogu predstavljati režijske troškove kada podržavaju poslovanje u celini.
Kod proizvodnih preduzeća, međutim, deo energije koji se direktno koristi za proizvodnju može biti uključen u trošak proizvodnje, u zavisnosti od računovodstvene metodologije.
Osiguranje
Premije osiguranja poslovnog prostora, opreme i druge poslovne imovine često predstavljaju režijske troškove kada se odnose na poslovanje u celini.
Na primer, osiguranje fabrike ne može se jednostavno pripisati jednom proizvodu, pa se njegov trošak može tretirati kao deo proizvodnih ili drugih režijskih troškova, u zavisnosti od svrhe i računovodstvenog tretmana.
Održavanje i popravke
Troškovi održavanja poslovnog prostora, opreme i infrastrukture mogu predstavljati režijske troškove kada se odnose na poslovanje u celini.
Na primer, održavanje sistema klimatizacije u poslovnoj zgradi predstavlja opšti trošak ako služi celom objektu, a ne samo proizvodnji jednog konkretnog proizvoda.
IT i tehnološka podrška
Troškovi računarskih sistema, softverskih licenci, servera, mrežne infrastrukture i opšte IT podrške često predstavljaju režijske troškove kada ih koristi veći deo organizacije.
Overhead Costs i Direct Costs
Najvažnija razlika između režijskih i direktnih troškova jeste mogućnost njihovog direktnog povezivanja sa određenim troškovnim objektom.
Direct Costs mogu se neposredno pripisati konkretnom proizvodu, usluzi, projektu ili klijentu.
Overhead Costs podržavaju poslovanje u celini i ne mogu se jednostavno pripisati jednom konkretnom proizvodu ili usluzi.
Na primer, kod proizvodnje jednog proizvoda:
- sirovina ugrađena u proizvod → direktni trošak;
- direktan rad zaposlenog na proizvodnji → direktni trošak;
- zakup proizvodnog pogona → režijski trošak;
- osiguranje proizvodnog pogona → režijski trošak.
Overhead Costs i Indirect Costs
Overhead Costs i Indirect Costs imaju veoma slično značenje u mnogim poslovnim kontekstima, ali nisu uvek potpuno isti pojmovi.
Indirect Costs su troškovi koji se ne mogu direktno pripisati određenom troškovnom objektu. Overhead Costs predstavljaju širu grupu opštih troškova koji podržavaju poslovanje ili određenu grupu poslovnih aktivnosti.
Zato se mnogi režijski troškovi mogu smatrati indirektnim troškovima, ali termin Indirect Costs može imati širu primenu.
Overhead Costs i Operating Expenses
Operating Expenses predstavljaju operativne troškove poslovanja, odnosno troškove koji nastaju u vezi sa redovnim poslovnim aktivnostima, ali nisu direktno uključeni u proizvodnju proizvoda.
Overhead Costs mogu predstavljati deo operativnih troškova, ali ova dva pojma nisu potpuno sinonimna.
Na primer, administrativna zakupnina može biti i Overhead Cost i Operating Expense. Sa druge strane, određeni trošak prodaje može biti operativni trošak, ali se ne mora uvek klasifikovati kao overhead.
Kako se obračunavaju režijski troškovi?
Pošto se režijski troškovi ne mogu direktno pripisati konkretnom proizvodu, često se raspoređuju pomoću odgovarajuće osnove za alokaciju troškova (Cost Allocation).
Na primer, preduzeće može raspoređivati režijske troškove prema:
- radnim satima,
- mašinskim satima,
- direktnim troškovima rada,
- količini proizvodnje,
- površini poslovnog prostora,
- ili drugoj odgovarajućoj osnovi.
Izbor metode zavisi od vrste poslovanja i svrhe obračuna.
Zašto su Overhead Costs važni?
Praćenje režijskih troškova važno je za pravilno utvrđivanje ukupnih troškova poslovanja i profitabilnosti.
Analiza režijskih troškova može pomoći preduzeću da:
- kontroliše opšte troškove poslovanja,
- pravilnije obračuna trošak proizvoda ili usluge,
- formira odgovarajuće cene,
- proceni profitabilnost različitih proizvoda i poslovnih jedinica,
- utvrdi mogućnosti za smanjenje troškova,
- i poboljša planiranje budućih rashoda.
Preveliki režijski troškovi mogu smanjiti profitabilnost ako prihodi ne rastu dovoljno brzo da ih pokriju.
Overhead Costs – značenje
Overhead Costs su režijski odnosno opšti poslovni troškovi koji su potrebni za funkcionisanje preduzeća, ali se ne mogu direktno pripisati konkretnom proizvodu, usluzi ili pojedinačnoj poslovnoj aktivnosti.
Mogu biti fiksni, varijabilni ili poluvarijabilni, u zavisnosti od načina na koji se menjaju sa nivoom poslovne aktivnosti.
Za razliku od Direct Costs, režijski troškovi podržavaju šire poslovanje preduzeća. Istovremeno, oni nisu suprotni pojmu Operating Expenses, jer mnogi režijski troškovi predstavljaju upravo deo operativnih troškova.