Principal, odnosno glavnica, u finansijama najčešće označava osnovni iznos novca koji je pozajmljen, uložen ili predstavlja osnovicu finansijske obaveze, pre obračunate kamate ili drugog prinosa.
Kod kredita i zajmova, principal je iznos glavnice koji dužnik duguje poveriocu. Kod obveznica, principal predstavlja iznos koji izdavalac treba da isplati vlasniku obveznice po dospeću, u skladu sa uslovima emisije. Kod određenih investicija, termin principal može označavati i početni uloženi iznos.
Principal, međutim, ima i druga značenja. U poslovnom i pravnom kontekstu može označavati glavnu ili nalogodavnu stranu koja angažuje agenta da deluje u njeno ime.
Šta je Principal?
U finansijskom kontekstu, Principal se najčešće prevodi kao glavnica.
Kod kredita, glavnica predstavlja osnovni iznos duga, dok je kamata (Interest) naknada za korišćenje pozajmljenog novca.
Na primer, ako banka odobri kredit od 20.000 evra, početna glavnica iznosi 20.000 evra. Kako se kredit otplaćuje, neizmirena glavnica se smanjuje, pod uslovom da se izvršavaju otplate koje uključuju deo glavnice.
Kamata se kod mnogih kreditnih aranžmana obračunava na preostalu glavnicu, ali način obračuna zavisi od uslova konkretnog kredita.
Principal kod kredita
Kod kredita ili zajma, principal predstavlja iznos koji je pozajmljen i koji dužnik treba da vrati, nezavisno od kamate koja se obračunava prema ugovorenoj kamatnoj stopi.
Na primer, pretpostavimo da je odobren kredit od:
- Glavnica (Principal): 20.000 evra
- Godišnja kamatna stopa: 5%
Ako je početna glavnica 20.000 evra, kamata se prema uslovima kredita obračunava na odgovarajuću osnovicu. Nakon otplate dela glavnice, preostali dug može biti, na primer, 15.000 evra.
Tada se u narednim periodima, kod kredita kod kojih se kamata obračunava na preostalu glavnicu, kamata obračunava na novi neizmireni iznos.
Važno je razlikovati:
Principal = glavnica
od:
Interest = kamata
Kod otplate kredita, mesečna rata može sadržati i deo kamate i deo glavnice. Njihov odnos zavisi od vrste kredita i ugovorenog plana otplate.
Principal kod obveznica
Kod obveznica, Principal predstavlja iznos glavnice koji je izdavalac obveznice dužan da isplati vlasniku obveznice prema uslovima emisije, najčešće na datum dospeća.
Principal se često povezuje sa:
- Face Value – nominalna vrednost;
- Par Value – nominalna vrednost;
- Maturity Value – vrednost koja se isplaćuje po dospeću, u zavisnosti od strukture instrumenta.
Na primer, ako obveznica ima nominalnu vrednost od 1.000 evra, principal može iznositi 1.000 evra. Vlasnik obveznice tokom njenog trajanja može primati kuponsku kamatu (Coupon Interest), dok se glavnica prema uslovima emisije isplaćuje po dospeću.
Važno je razlikovati principal obveznice od njene tržišne cene. Obveznica sa nominalnom vrednošću od 1.000 evra može se na tržištu trgovati po ceni višoj ili nižoj od 1.000 evra.
Principal kod investiranja
U kontekstu ulaganja, principal može označavati početni uloženi iznos, odnosno iznos kapitala na koji se ostvaruje kamata ili drugi prinos.
Na primer, ako investitor uloži 10.000 evra na štedni račun i ostvari 1.000 evra kamate, početni principal iznosi 10.000 evra, dok ukupna vrednost nakon obračuna kamate može iznositi 11.000 evra, pre eventualnih poreza i drugih troškova.
Međutim, kod ulaganja principal nije nužno garantovan. Vrednost investicije može da poraste ili padne, u zavisnosti od vrste finansijske imovine i tržišnih kretanja.
Zato principal nije isto što i garantovana vrednost investicije.
Principal i kamata
Osnovna razlika može se prikazati ovako:
- Principal – osnovni iznos glavnice;
- Interest – kamata obračunata na glavnicu;
- Total Amount – ukupan iznos, koji može uključivati glavnicu, kamatu i druge ugovorene iznose.
Na primer, ako je principal 10.000 evra, a obračunata kamata 500 evra, ukupan iznos obaveze može biti 10.500 evra, pre eventualnih naknada ili drugih troškova.
Kod kredita koji se postepeno otplaćuje, preostali principal se tokom vremena smanjuje, pa se kod kredita sa kamatom na preostalu glavnicu smanjuje i osnovica na koju se obračunava kamata.
Principal kao glavna strana u poslovnom ili pravnom odnosu
Reč Principal nema samo finansijsko značenje.
U poslovnom, pravnom i agencijskom kontekstu, principal može označavati glavnu ili nalogodavnu stranu koja ovlašćuje drugu stranu, odnosno agenta (Agent), da deluje u njeno ime.
Na primer, kompanija može angažovati agenta da pregovara ili obavlja određene poslove u njeno ime. U takvom odnosu kompanija može biti principal, dok je osoba ili firma koja deluje po njenom ovlašćenju agent.
U ovom značenju Principal ne znači „glavnica“.
Zato je kontekst veoma važan:
Principal = glavnica kada se govori o kreditu, dugu, obveznici ili određenim investicijama.
Principal = nalogodavac/glavna strana kada se govori o agencijskom ili pravnom odnosu.
Principal kao vlasnik ili ključna osoba u poslovanju
U pojedinim poslovnim kontekstima, naročito kod privatnih kompanija, profesionalnih firmi i partnerstava, Principal može označavati vlasnika, partnera ili osobu sa glavnom odgovornošću, u zavisnosti od organizacione strukture i lokalne terminologije.
Zbog toga se Principal ne treba automatski prevoditi kao direktor. Osoba sa titulom Principal može imati vlasničku, partnersku, upravljačku ili drugu glavnu ulogu, u zavisnosti od organizacije.
Principal i Par Value nisu uvek isto
Kod obveznica se Principal često povezuje sa Par Value i Face Value, ali ova dva pojma nisu univerzalno zamenljiva u svakom finansijskom kontekstu.
Par Value i Face Value najčešće označavaju nominalnu vrednost hartije od vrednosti.
Principal označava glavnicu, odnosno osnovni iznos duga ili iznos koji se prema uslovima instrumenta treba vratiti.
Kod standardne obveznice ova dva iznosa često jesu jednaka. Na primer, obveznica može imati nominalnu vrednost od 1.000 evra i principal od 1.000 evra.
Ipak, treba ih razlikovati kao pojmove, jer se Principal koristi šire i kod kredita i drugih dužničkih odnosa.
Primer Principal kod kredita
Pretpostavimo da je kompanija pozajmila 100.000 evra na pet godina.
Početni principal iznosi:
Principal = 100.000 evra
Ako kompanija otplati 20.000 evra glavnice, preostali principal iznosi:
100.000 − 20.000 = 80.000 evra
Ako se kamata obračunava na preostalu glavnicu, budući obračun kamate zasnivaće se na 80.000 evra, u skladu sa uslovima kreditnog ugovora.
Zašto je Principal važan?
Principal je važan zato što predstavlja osnovni iznos na koji se često obračunavaju kamata, prinos ili druge finansijske obaveze.
Kod kredita utiče na iznos preostalog duga i, u mnogim modelima, na budući obračun kamate.
Kod obveznica predstavlja ključni iznos koji izdavalac treba da vrati prema uslovima emisije.
Kod ulaganja može predstavljati početni kapital koji je investitor uložio.
Zbog toga je razumevanje pojma Principal važno za pravilno razumevanje kredita, obveznica, kamata i prinosa na investicije.
Zaključak
Principal u finansijama najčešće označava glavnicu, odnosno osnovni iznos pozajmljenog novca, duga ili uloženog kapitala.
Kod kredita Principal predstavlja osnovni iznos duga, dok se kamata obračunava prema ugovorenim uslovima. Kod obveznica Principal predstavlja iznos glavnice koji izdavalac treba da isplati prema uslovima emisije, najčešće po dospeću. Kod ulaganja može označavati početni uloženi iznos.
Istovremeno, Principal u poslovnom i pravnom kontekstu može označavati glavnu ili nalogodavnu stranu u odnosu sa agentom, a u nekim poslovnim strukturama može označavati i vlasnika ili ključnu odgovornu osobu.
Zato se značenje termina Principal uvek određuje prema kontekstu u kojem se koristi.