Revaluation Method of Depreciation, odnosno metoda revalorizacije deprecijacije, predstavlja metod obračuna deprecijacije kod kojeg se trošak deprecijacije određuje na osnovu promene vrednosti sredstva tokom obračunskog perioda.
Metoda je posebno pogodna za sredstva koja su male vrednosti, brojna, pojedinačno teško pratljiva ili podložna lomljenju i habanju, kao što su određeni alati, posuđe, pribor, knjige i manja oprema.
Za razliku od proporcionalne metode (Straight Line Depreciation), kod koje se deprecijacija obračunava sistematski tokom procenjenog korisnog veka sredstva, metoda revalorizacije polazi od početne i krajnje vrednosti imovine, uz korekcije za nabavke i otuđenja tokom godine.
Šta je Revaluation Method of Depreciation?
Kod metode revalorizacije, deprecijacija se određuje tako što se početnoj knjigovodstvenoj vrednosti sredstva dodaju nabavke tokom godine, zatim oduzmu prodaje ili otuđenja, a dobijeni iznos se upoređuje sa vrednošću sredstva na kraju perioda.
Pojednostavljeno, ako nije bilo nabavki ili prodaja:
Deprecijacija = Početna vrednost − Krajnja vrednost
Ako je tokom godine bilo nabavki ili prodaja, koristi se proširena formula.
Formula
Deprecijacija = Početna vrednost + Nabavke − Prodaje − Krajnja vrednost
Odnosno:
Depreciation = Beginning Value + Purchases − Disposals − Ending Value
Formula pokazuje koliki se iznos vrednosti sredstva tokom perioda smatra troškom deprecijacije, nakon uzimanja u obzir promena nastalih zbog nabavke ili otuđenja imovine.
U zavisnosti od računovodstvenog sistema i konkretne vrste sredstva, mogu se koristiti i dodatne korekcije.
Primer obračuna
Pretpostavimo da je hotel 1. januara 2020. godine kupio posuđe za 1.500 dolara.
Na kraju 2020. godine procenjena vrednost posuđa iznosi 1.250 dolara.
Deprecijacija za 2020. godinu iznosi:
Deprecijacija = 1.500 − 1.250 = 250 dolara
Dakle, vrednost posuđa smanjila se za 250 dolara tokom 2020. godine.
Tokom 2021. godine hotel je kupio dodatno posuđe u vrednosti od 2.000 dolara. Na kraju 2021. godine ukupna vrednost posuđa procenjena je na 2.850 dolara.
Obračun za 2021. godinu je:
Deprecijacija = 1.250 + 2.000 − 2.850
Deprecijacija = 400 dolara
Prema tome, deprecijacija za 2021. godinu iznosi 400 dolara.
Ovaj primer pokazuje zašto je kod metode revalorizacije potrebno uzeti u obzir nabavke tokom godine. Bez uključivanja novih nabavki, obračun bi dao pogrešan rezultat.
Koja sredstva su pogodna za ovu metodu?
Metoda revalorizacije naročito može biti pogodna za sredstva koja:
- imaju relativno malu pojedinačnu vrednost;
- koriste se u velikom broju;
- teško se pojedinačno prate;
- često se lome ili habaju;
- imaju promenljivu vrednost;
- ne zahtevaju detaljan obračun deprecijacije za svaku pojedinačnu jedinicu.
Primeri mogu uključivati posuđe, pribor za jelo, određene alate, manje kancelarijske predmete, knjige i sitniju opremu, u zavisnosti od računovodstvenih pravila koja kompanija primenjuje.
Prednosti metode revalorizacije
Među glavnim prednostima ove metode su:
- jednostavniji obračun za određene grupe sitnijih sredstava;
- mogućnost uzimanja u obzir stvarne promene vrednosti imovine;
- praktičnost kada postoji veliki broj sličnih sredstava male pojedinačne vrednosti;
- smanjenje potrebe za pojedinačnim obračunom za svaku jedinicu imovine.
Metoda može biti posebno praktična kod imovine kod koje je pojedinačno praćenje troška deprecijacije neefikasno ili nepotrebno složeno.
Nedostaci metode revalorizacije
Metoda ima i određena ograničenja:
- krajnju vrednost sredstva može biti teško pouzdano proceniti;
- rezultat može zavisiti od procene vrednosti imovine na kraju perioda;
- promene tržišne ili procenjene vrednosti ne moraju predstavljati stvarno ekonomsko trošenje sredstva;
- metoda nije jednako pogodna za sva sredstva, naročito za velika i skupa sredstva čiji se trošak može pouzdanije pratiti tokom korisnog veka.
Zbog toga je izbor metode deprecijacije potrebno uskladiti sa prirodom sredstva i primenljivim računovodstvenim pravilima.
Metoda revalorizacije u odnosu na druge metode deprecijacije
Metoda revalorizacije razlikuje se od metoda kod kojih se trošak deprecijacije sistematski raspoređuje tokom korisnog veka sredstva.
Kod proporcionalne metode (Straight Line Depreciation) trošak se, uz odgovarajuće pretpostavke, ravnomerno raspoređuje tokom korisnog veka sredstva.
Kod metode opadajućeg salda (Declining Balance Method) veći deo troška deprecijacije priznaje se u ranijim periodima, dok se iznos tokom vremena smanjuje.
Kod metode revalorizacije, iznos deprecijacije se određuje na osnovu promene vrednosti sredstva između početka i kraja perioda, uz uključivanje relevantnih nabavki i otuđenja.
Zbog toga se ove metode ne mogu jednostavno rangirati kao „bolje“ ili „lošije“. Njihova pogodnost zavisi od vrste sredstva, načina korišćenja, računovodstvenih pravila i cilja obračuna.
Zaključak
Revaluation Method of Depreciation je metod obračuna deprecijacije koji se zasniva na promeni vrednosti sredstva tokom perioda, uz korekcije za nabavke i otuđenja.
Posebno može biti praktičan za sitniju, brojnu i lako lomljivu imovinu, kod koje bi pojedinačni obračun deprecijacije bio nepraktičan. Međutim, krajnja procena vrednosti može biti subjektivna, pa se metoda ne primenjuje jednako na sve vrste osnovnih sredstava.
Više o osnovnom pojmu: Depreciation.