Solvency Ratios, odnosno koeficijenti solventnosti, predstavljaju grupu finansijskih pokazatelja koji se koriste za procenu dugoročne finansijske stabilnosti kompanije i njene sposobnosti da servisira svoje dugoročne obaveze.
Ovi pokazatelji analiziraju odnos između duga, ukupne imovine, vlasničkog kapitala, operativne dobiti i novčanih tokova. Koriste ih investitori, banke, kreditori, dobavljači i poslovni partneri kako bi procenili finansijski rizik kompanije.
Za razliku od koeficijenata likvidnosti (Short-term Liquidity Ratios), koji se prvenstveno fokusiraju na sposobnost kompanije da izmiri kratkoročne obaveze, Solvency Ratios posmatraju dugoročniju sposobnost kompanije da održava finansijsku stabilnost i servisira dug.
Šta su Solvency Ratios?
Koeficijenti solventnosti mere različite aspekte dugoročne finansijske stabilnosti kompanije.
Njihov cilj nije samo da pokažu koliko kompanija ima duga, već i da odgovore na pitanja:
- Koliki deo imovine finansira dug?
- Koliki deo imovine finansira vlasnički kapital?
- Koliko je kompanija zadužena u odnosu na kapital?
- Koliko puta operativna dobit pokriva troškove kamata?
- Koliki je dug u odnosu na EBITDA?
- Koliko kompanija zavisi od finansiranja putem duga?
Ne postoji jedan univerzalni Solvency Ratio koji sam po sebi može pokazati da li je kompanija solventna. Zbog toga se koristi više pokazatelja koji se analiziraju zajedno.
Osnovni Solvency Ratio
U pojedinim metodologijama koristi se formula:
Solvency Ratio = (Net Income + Depreciation) / Total Liabilities
odnosno:
Koeficijent solventnosti = (Neto dobit + amortizacija i deprecijacija) / Ukupne obaveze
Ovaj pokazatelj povezuje sposobnost kompanije da generiše računovodstveni rezultat uvećan za amortizaciju i deprecijaciju sa ukupnim obavezama.
Međutim, ova formula nije univerzalna definicija solventnosti. Različiti izvori mogu koristiti različite formule za Solvency Ratio, zbog čega pri poređenju kompanija treba proveriti metodologiju obračuna.
Pored ovog pokazatelja, u analizi solventnosti često se koriste Interest Coverage Ratio, Debt-to-Asset Ratio, Equity Ratio, Debt-to-Equity Ratio, Debt-to-Capital Ratio i Debt-to-EBITDA.
Vrste koeficijenata solventnosti
1. Interest Coverage Ratio – Koeficijent pokrića kamata
Interest Coverage Ratio (ICR) pokazuje koliko puta kompanija može da pokrije svoje troškove kamata iz poslovne dobiti.
Pokazatelj je poznat i kao Times Interest Earned (TIE).
Najčešća formula je:
Interest Coverage Ratio = EBIT / Interest Expense
odnosno:
Koeficijent pokrića kamata = EBIT / Troškovi kamata
Na primer, ako kompanija ima EBIT od 1.000.000 € i troškove kamata od 200.000 €:
ICR = 1.000.000 / 200.000 = 5,0
To znači da EBIT kompanije pokriva troškove kamata pet puta.
Viši ICR generalno ukazuje na veću sposobnost kompanije da servisira kamatne troškove, dok nizak odnos može ukazivati na veći finansijski pritisak.
2. Debt-to-Asset Ratio – Koeficijent duga prema imovini
Debt-to-Asset Ratio pokazuje koliki deo ukupne imovine kompanije finansira ukupan dug.
Formula je:
Debt-to-Asset Ratio = Total Debt / Total Assets
odnosno:
Koeficijent duga prema imovini = Ukupan dug / Ukupna imovina
Na primer, ako kompanija ima 4 miliona € ukupnog duga i 10 miliona € ukupne imovine:
Debt-to-Asset Ratio = 4 / 10 = 0,40
odnosno 40%.
To znači da je 40% ukupne imovine finansirano dugom.
Važno je razlikovati Total Debt od Total Liabilities. Total Debt obično obuhvata kamatonosne obaveze, dok Total Liabilities obuhvata širi skup svih obaveza kompanije.
3. Equity Ratio – Koeficijent vlasničkog kapitala
Equity Ratio pokazuje koliki deo ukupne imovine kompanije finansira vlasnički kapital.
Formula je:
Equity Ratio = Shareholders’ Equity / Total Assets
odnosno:
Koeficijent vlasničkog kapitala = Kapital akcionara / Ukupna imovina
Na primer, ako kompanija ima 3 miliona € kapitala akcionara i 10 miliona € ukupne imovine:
Equity Ratio = 3 / 10 = 0,30
odnosno 30%.
Viši Equity Ratio obično znači da kompanija ima veći oslonac na vlasnički kapital, a manju zavisnost od finansiranja putem duga.
Međutim, viši odnos nije automatski bolji u svakom poslovnom modelu. Optimalna struktura kapitala zavisi od industrije, troška kapitala, stabilnosti prihoda i poslovnog rizika.
4. Debt-to-Equity Ratio – Koeficijent duga prema kapitalu
Debt-to-Equity Ratio (D/E Ratio) poredi dug kompanije sa njenim vlasničkim kapitalom.
Jedna česta formula je:
Debt-to-Equity Ratio = Total Debt / Shareholders’ Equity
odnosno:
Koeficijent duga prema kapitalu = Ukupan dug / Kapital akcionara
Na primer, ako kompanija ima 4 miliona € duga i 2 miliona € vlasničkog kapitala:
D/E Ratio = 4 / 2 = 2,0
To znači da kompanija ima 2 € duga na svaki 1 € vlasničkog kapitala.
Važno je napomenuti da neki izvori koriste Total Liabilities umesto Total Debt. Zato se pri poređenju D/E Ratio između kompanija mora proveriti šta je uključeno u brojilac.
5. Debt-to-Capital Ratio – Koeficijent duga prema ukupnom kapitalu
Debt-to-Capital Ratio pokazuje koliki deo ukupnog kapitala kompanije čini dug.
Formula je:
Debt-to-Capital Ratio = Total Debt / (Total Debt + Shareholders’ Equity)
odnosno:
Koeficijent duga prema kapitalu = Ukupan dug / (Ukupan dug + Kapital akcionara)
Na primer, ako kompanija ima 4 miliona € duga i 6 miliona € vlasničkog kapitala:
Debt-to-Capital Ratio = 4 / (4 + 6) = 0,40
odnosno 40%.
To znači da 40% definisanog kapitala kompanije čini dug, a preostalih 60% vlasnički kapital.
Debt-to-Equity i Debt-to-Capital nisu isto
Ova dva pokazatelja često se mešaju.
Debt-to-Equity:
Debt / Equity
Debt-to-Capital:
Debt / (Debt + Equity)
Ako kompanija ima 40 € duga i 60 € kapitala:
- Debt-to-Equity = 40 / 60 = 0,67
- Debt-to-Capital = 40 / 100 = 40%
Zato ove pokazatelje ne treba koristiti kao sinonime.
6. Debt-to-EBITDA – Koeficijent duga prema EBITDA
Debt-to-EBITDA poredi nivo duga kompanije sa njenom EBITDA.
Formula je:
Debt-to-EBITDA = Total Debt / EBITDA
odnosno:
Koeficijent duga prema EBITDA = Ukupan dug / EBITDA
Na primer, ako kompanija ima:
- Total Debt = 10 miliona €
- EBITDA = 2 miliona €
onda je:
Debt-to-EBITDA = 10 / 2 = 5,0
Ovaj rezultat pokazuje odnos duga prema EBITDA i često se koristi kao pokazatelj finansijskog leveridža.
Viši Debt-to-EBITDA uglavnom znači da je dug veći u odnosu na EBITDA, što može ukazivati na veće opterećenje dugom. Međutim, sam pokazatelj ne dokazuje da je kompanija prezadužena. Njegovo značenje zavisi od industrije, stabilnosti EBITDA, strukture duga, kamatnih stopa i drugih faktora.
Kako se tumače Solvency Ratios?
Koeficijente solventnosti ne treba posmatrati izolovano.
Na primer, kompanija može imati visok Debt-to-Equity Ratio, ali istovremeno veoma stabilne prihode i visok Interest Coverage Ratio.
Druga kompanija može imati relativno nizak nivo duga, ali slab novčani tok i probleme sa servisiranjem kamata.
Zbog toga se kod analize solventnosti posmatra kombinacija pokazatelja:
- Debt-to-Asset Ratio
- Debt-to-Equity Ratio
- Debt-to-Capital Ratio
- Equity Ratio
- Interest Coverage Ratio
- Debt-to-EBITDA
- operativni novčani tok
- rokovi dospeća duga
- kamatne stope
- profitabilnost
- trendovi kroz više perioda
Šta znači visok ili nizak koeficijent solventnosti?
Tumačenje zavisi od konkretnog pokazatelja.
Kod pokazatelja zaduženosti, kao što su Debt-to-Equity i Debt-to-Asset, viša vrednost uglavnom znači veće oslanjanje na dug.
Kod Equity Ratio, viša vrednost znači veći deo imovine finansiran vlasničkim kapitalom.
Kod Interest Coverage Ratio, viša vrednost uglavnom znači veću rezervu za pokrivanje troškova kamata.
Kod Debt-to-EBITDA, viša vrednost znači veći dug u odnosu na EBITDA.
Zato nije ispravno reći da je „visok Solvency Ratio“ uvek dobar ili loš bez prethodnog određivanja koji konkretan pokazatelj se posmatra.
Solvency Ratios i kreditna sposobnost
Koeficijenti solventnosti posebno su važni za banke, kreditore i druge poverioce.
Pre odobravanja kredita, kreditor može analizirati:
- nivo ukupnog duga;
- odnos duga i kapitala;
- sposobnost pokrića kamata;
- odnos duga i EBITDA;
- operativni novčani tok;
- kvalitet imovine;
- istoriju otplate obaveza.
Dobavljači takođe mogu koristiti ove informacije prilikom određivanja uslova prodaje na kredit.
Međutim, Solvency Ratios predstavljaju samo jedan deo procene Creditworthiness, odnosno kreditne sposobnosti.
Solvency Ratios i novčani tok
Solventnost je tesno povezana sa sposobnošću kompanije da dugoročno generiše novac.
Računovodstvena dobit sama po sebi ne garantuje da kompanija ima dovoljno gotovine za servisiranje duga.
Zbog toga se uz Solvency Ratios analiziraju i:
Cash Flow from Operating Activities
Free Cash Flow
kao i sposobnost kompanije da iz operativnog poslovanja generiše dovoljno novca za plaćanje kamata, otplatu glavnice i finansiranje poslovanja.
Solvency Ratios i likvidnost
Solvency Ratios i Short-term Liquidity Ratios nisu ista grupa pokazatelja.
Koeficijenti likvidnosti, kao što su Current Ratio, Quick Ratio i Cash Ratio, prvenstveno analiziraju sposobnost kompanije da izmiri kratkoročne obaveze.
Koeficijenti solventnosti posmatraju dugoročniju finansijsku strukturu i sposobnost servisiranja duga.
Zato kompanija može imati dobar Current Ratio, a istovremeno visok nivo dugoročnog duga.
Ograničenja Solvency Ratios
Koeficijenti solventnosti imaju određena ograničenja.
Pre svega, različite kompanije mogu koristiti različite računovodstvene politike, a različiti izvori mogu koristiti različite definicije pojedinih pokazatelja.
Na primer, kod Debt-to-Equity Ratio jedan izvor može koristiti Total Debt, dok drugi može koristiti Total Liabilities.
Zbog toga je pri poređenju kompanija važno koristiti istu formulu i istu metodologiju.
Takođe, nijedan pojedinačni koeficijent ne može potpuno prikazati finansijsko zdravlje kompanije. Potrebno je analizirati trendove, industriju, novčane tokove i strukturu duga.
Solvency Ratios – zaključak
Solvency Ratios, odnosno koeficijenti solventnosti, predstavljaju grupu pokazatelja koji pomažu u proceni dugoročne finansijske stabilnosti i sposobnosti kompanije da servisira svoje obaveze.
Najvažniji pokazatelji uključuju:
- Interest Coverage Ratio
- Debt-to-Asset Ratio
- Equity Ratio
- Debt-to-Equity Ratio
- Debt-to-Capital Ratio
- Debt-to-EBITDA
Njihova kombinovana analiza omogućava bolju procenu finansijskog rizika nego korišćenje samo jednog pokazatelja.
Za investitore i kreditore posebno je važno da se Solvency Ratios posmatraju zajedno sa bilansom stanja, novčanim tokovima, profitabilnošću i rokovima dospeća duga, kao i u poređenju sa kompanijama iz iste industrije.