Stock Certificate, odnosno sertifikat o akcijama, predstavlja dokument koji potvrđuje da određeno lice poseduje određeni broj akcija (Shares) kompanije.
Stock Certificate je istorijski najčešće bio fizički dokument koji je kompanija izdavala akcionaru kao dokaz njegovog vlasništva. U savremenom finansijskom sistemu vlasništvo nad akcijama se uglavnom vodi elektronski, pa se fizički sertifikati danas mnogo ređe koriste.
Šta je Stock Certificate?
Stock Certificate je dokument koji potvrđuje vlasništvo nad određenim brojem akcija kompanije.
Na sertifikatu se tradicionalno mogu nalaziti podaci kao što su:
- naziv kompanije;
- ime vlasnika akcija;
- broj akcija;
- klasa akcija;
- identifikacioni ili serijski broj sertifikata;
- datum izdavanja;
- potpisi ovlašćenih predstavnika kompanije;
- druge informacije koje zahtevaju pravila kompanije ili relevantni propisi.
Sertifikat zato predstavlja dokaz vlasništva, ali sam dokument nije isto što i sama akcija. Akcija predstavlja vlasnički interes u kompaniji, dok Stock Certificate predstavlja dokument kojim se to vlasništvo potvrđuje.
Da li se Stock Certificate danas izdaje u papirnom obliku?
U savremenom poslovanju vlasništvo nad akcijama se uglavnom evidentira elektronski, bez izdavanja fizičkog sertifikata.
Kod akcija kojima se trguje preko berze, vlasništvo se obično evidentira kroz račune kod brokera, kastodi institucija i drugih učesnika u sistemu registracije i poravnanja.
Investitor zato najčešće ne dobija papirni dokument nakon kupovine akcija.
Umesto toga, može dobiti izvod računa, elektronsku potvrdu o transakciji ili drugi dokument koji prikazuje broj akcija koje poseduje.
To ne znači da investitor nema dokaz o vlasništvu. Elektronska evidencija predstavlja savremeni način registrovanja vlasništva nad hartijama od vrednosti.
Koje informacije sadrži Stock Certificate?
Tradicionalni Stock Certificate može sadržati:
Ime akcionara – lice ili instituciju koja je registrovani vlasnik akcija.
Broj akcija – količinu akcija koju sertifikat predstavlja.
Klasa akcija – na primer, Common Stock ili Preferred Stock.
Naziv kompanije – kompaniju koja je izdala akcije.
Broj sertifikata – jedinstveni broj koji služi za identifikaciju dokumenta.
Datum izdavanja – datum kada je sertifikat izdat.
Potpise ili druge oznake autentičnosti – u skladu sa pravilima koja su važila za izdavanje sertifikata.
Sadržaj i pravna forma sertifikata mogu se razlikovati u zavisnosti od kompanije i jurisdikcije.
Stock Certificate i vlasnička prava
Posedovanje akcija može akcionaru dati određena prava, u zavisnosti od klase akcija i primenjenih pravila.
Ona mogu uključivati:
- pravo na dividendu kada je dividenda proglašena;
- pravo glasa;
- pravo na deo preostale imovine u slučaju likvidacije, nakon namirenja poverilaca i drugih prioriteta;
- druga prava predviđena statutom kompanije i relevantnim propisima.
Stock Certificate sam po sebi ne stvara ova prava. On predstavlja dokaz ili evidenciju vlasništva koje proizlazi iz posedovanja akcija.
Stock Certificate i Share Certificate
Stock Certificate i Share Certificate su veoma bliski termini i u mnogim kontekstima predstavljaju praktične sinonime za dokument kojim se potvrđuje vlasništvo nad akcijama.
Termin Share Certificate češće naglašava pojedinačne akcije ili vlasničke jedinice, dok se Stock Certificate često koristi za sertifikat koji potvrđuje vlasništvo nad određenim brojem akcija.
Za potrebe Investidia mogu se obraditi kao dva zasebna SEO termina, ali drugi članak treba da bude kraći i da vodi na glavni članak kako se sadržaj ne bi nepotrebno duplirao.
Stock Certificate nije Certificate of Deposit
Važno je razlikovati Stock Certificate od Certificate of Deposit (CD).
Stock Certificate potvrđuje vlasništvo nad akcijama kompanije i odnosi se na vlasnički instrument.
Certificate of Deposit je finansijski proizvod kod kojeg klijent polaže novac kod finansijske institucije na određeni period uz ugovoreni prinos, u skladu sa uslovima proizvoda i pravilima relevantne jurisdikcije.
Zato Stock Certificate nije depozitni račun, nije štedni račun i ne predstavlja oblik oročene štednje.
Sličnost u nazivima može dovesti do zabune, posebno zato što se u nekim kreditnim unijama u SAD koristi termin Share Certificate za proizvod koji je funkcionalno sličan bankarskom Certificate of Deposit. To je, međutim, drugo značenje termina Share Certificate i ne treba ga mešati sa Stock Certificate koji potvrđuje vlasništvo nad akcijama.
Stock Certificate i elektronsko vlasništvo
Prelazak sa papirnih na elektronske evidencije omogućio je jednostavnije trgovanje i prenos vlasništva nad akcijama.
Kod savremenog brokerskog računa investitor obično vidi:
- naziv ili oznaku akcije;
- broj akcija;
- cenu ili tržišnu vrednost;
- transakcije kupovine i prodaje;
- druge podatke o portfoliju.
Zbog toga fizički Stock Certificate više nije neophodan za većinu investitora.
Primer Stock Certificate
Pretpostavimo da kompanija izda investitoru 500 akcija.
U tradicionalnom sistemu kompanija bi mogla izdati Stock Certificate koji navodi da je investitor vlasnik 500 akcija određene klase.
Danas se isto vlasništvo može evidentirati elektronski na računu investitora, bez fizičkog sertifikata.
U oba slučaja suština je ista: postoji evidencija da investitor poseduje određeni broj akcija kompanije.
Zaključak
Stock Certificate je sertifikat ili drugi oblik dokumentarne potvrde koji predstavlja dokaz vlasništva nad akcijama kompanije.
Nekada su Stock Certificates uglavnom bili fizički dokumenti, dok se danas vlasništvo nad akcijama najčešće evidentira elektronski.
Stock Certificate ne treba mešati sa Certificate of Deposit, koji predstavlja depozitni finansijski proizvod, niti sa posebnim američkim terminom Share Certificate koji neke kreditne unije koriste za proizvode slične CD-ovima.
U kontekstu akcija, Stock Certificate je povezan sa dokazom vlasništva, a ne sa štednjom ili oročenim depozitom.