Stock Dilution, odnosno razvodnjavanje akcija, nastaje kada kompanija poveća ukupan broj akcija u opticaju, najčešće izdavanjem novih akcija. Ako postojeći akcionar ne kupi proporcionalni deo novih akcija, njegov procenat vlasništva u kompaniji se smanjuje.
Stock Dilution je sinonim za širi pojam Equity Dilution, dok se izraz Share Dilution takođe koristi za isti osnovni proces.
Šta je Stock Dilution?
Stock Dilution predstavlja smanjenje procentualnog vlasničkog udela postojećih akcionara nakon povećanja ukupnog broja akcija.
Na primer, ako kompanija ima 100.000 akcija, a investitor poseduje 10.000 akcija, njegov vlasnički udeo iznosi 10%.
Ako kompanija izda još 25.000 novih akcija, ukupan broj akcija raste na 125.000. Investitor i dalje poseduje 10.000 akcija, ali njegov udeo sada iznosi:
10.000 ÷ 125.000 × 100 = 8%
Broj njegovih akcija nije smanjen, ali je njegov procenat vlasništva razvodnjen.
Kako nastaje razvodnjavanje akcija?
Kompanije mogu izdavati nove akcije iz različitih razloga, uključujući:
- prikupljanje kapitala za rast poslovanja,
- finansiranje akvizicija,
- razvoj novih proizvoda,
- otplatu duga,
- povećanje obrtnog kapitala,
- realizaciju Stock Options i drugih programa nagrađivanja zaposlenih.
Razvodnjavanje se ne odnosi samo na kompanije koje kotiraju na berzi. Može nastati i kod startupa i privatnih kompanija tokom novih rundi finansiranja, kada novi investitori dobijaju akcije kompanije.
Kako Stock Dilution utiče na postojeće akcionare?
Najdirektniji efekat je smanjenje procentualnog vlasničkog udela. Ako broj glasova zavisi od broja akcija, može se smanjiti i relativna glasačka moć postojećeg akcionara.
Razvodnjavanje može uticati i na Earnings Per Share (EPS). Ako se broj akcija poveća, a neto dobit ostane ista, dobit se raspoređuje na veći broj akcija i EPS se smanjuje.
Međutim, pad EPS-a nije automatska posledica svakog razvodnjavanja. Ako kompanija novim kapitalom poveća neto dobit dovoljno da nadoknadi povećanje broja akcija, EPS može ostati približno isti ili čak porasti.
Stock Dilution i Stock Split
Stock Dilution ne treba mešati sa Stock Split, odnosno podelom akcija.
Kod Stock Split-a postojeće akcije se dele prema određenom odnosu. Na primer, kod splita 2:1 akcionar koji poseduje 100 akcija dobija 200 akcija, ali se istovremeno prilagođava cena po akciji. Njegov procenat vlasništva ostaje nepromenjen.
Kod Stock Dilution-a kompanija izdaje nove akcije koje stiču novi ili postojeći investitori, dok postojeći akcionar ne dobija proporcionalan broj novih akcija. Zbog toga njegov procenat vlasništva može da se smanji.
Stock Dilution i Stock Buyback
Kompanije ponekad koriste Stock Buyback, odnosno otkup sopstvenih akcija, kao suprotan mehanizam povećanju broja akcija u opticaju.
Kada kompanija otkupi sopstvene akcije i povuče ih iz opticaja, ukupan broj akcija može da se smanji. Ako neto dobit ostane ista, manji broj akcija može dovesti do većeg EPS-a.
Efekat zavisi od konkretne transakcije i načina na koji kompanija koristi kapital.
Primer Stock Dilution-a
Pretpostavimo da kompanija ima 100 akcija, a investitor poseduje 1 akciju.
Pre nove emisije:
1 ÷ 100 × 100 = 1% vlasništva
Kompanija zatim izda još 100 novih akcija.
Nakon emisije:
1 ÷ 200 × 100 = 0,5% vlasništva
Investitor i dalje poseduje jednu akciju, ali je njegov procenat vlasništva smanjen sa 1% na 0,5%.
Ako je neto dobit kompanije ostala ista, veći broj akcija može smanjiti i EPS. Ako kompanija uspešno iskoristi novi kapital za povećanje dobiti, taj efekat može biti delimično ili potpuno neutralisan.
Stock Dilution u Srbiji
Kod kompanija u Srbiji potencijalno razvodnjavanje treba analizirati kroz broj postojećih i novih akcija, uslove emisije, prava postojećih akcionara i namenu prikupljenog kapitala.
Samo smanjenje procenta vlasništva ne znači automatski smanjenje ekonomske vrednosti ulaganja. Važno je proceniti šta kompanija dobija izdavanjem novih akcija i kako koristi prikupljena sredstva.
Zaključak
Stock Dilution je proces u kojem povećanje ukupnog broja akcija dovodi do smanjenja procentualnog vlasničkog udela postojećih akcionara koji ne učestvuju proporcionalno u novoj emisiji.
Razvodnjavanje može uticati na vlasnički procenat, glasačka prava i EPS, ali njegovi ukupni ekonomski efekti zavise od razloga emisije i rezultata koje kompanija ostvari korišćenjem novog kapitala.
Stock Dilution je sekundarni termin u odnosu na Equity Dilution, koji predstavlja širi i glavni pojam za razvodnjavanje vlasničkog udela.