Overheads su opšti poslovni troškovi koji nastaju u poslovanju preduzeća, ali se ne mogu direktno pripisati proizvodnji konkretnog proizvoda, pružanju određene usluge ili pojedinačnoj prodajnoj transakciji. Izraz Overheads često se koristi kao sinonim za Overhead Costs, odnosno opšte ili režijske troškove poslovanja.
Za razliku od direktnih troškova (Direct Costs), koji se mogu neposredno povezati sa određenim proizvodom ili uslugom, overheads se odnose na troškove koji podržavaju celokupno poslovanje preduzeća.
Overheads mogu obuhvatati troškove kancelarija, zakupnine, komunalne usluge, osiguranje, administraciju, računovodstvo, IT podršku i druge troškove potrebne za funkcionisanje preduzeća.
Šta su Overheads?
Overheads predstavljaju troškove koji su potrebni za održavanje poslovanja, ali se ne mogu jednostavno pripisati jednoj konkretnoj jedinici proizvoda ili usluge.
Na primer, proizvođač nameštaja može direktno povezati trošak drveta sa proizvodnjom određenog stola. Međutim, zakup proizvodne hale, osiguranje objekta ili plata administrativnog osoblja ne mogu se u istom smislu direktno pripisati jednom stolu. Takvi troškovi predstavljaju overheads.
Zbog toga se overheads često posmatraju kao troškovi poslovne infrastrukture i podrške koji omogućavaju preduzeću da obavlja svoje osnovne aktivnosti.
Primeri Overheads
U zavisnosti od vrste preduzeća, overheads mogu uključivati:
- zakup poslovnog prostora,
- komunalne troškove,
- troškove osiguranja,
- administrativne plate i naknade,
- računovodstvene i pravne usluge,
- IT troškove i softver,
- troškove kancelarijskog materijala,
- troškove održavanja objekata i opreme,
- amortizaciju određene poslovne imovine,
- troškove marketinga i administracije, kada se ne mogu direktno pripisati konkretnom proizvodu ili usluzi.
Struktura overheads zavisi od delatnosti. Na primer, proizvodna kompanija može imati značajne troškove održavanja fabrike, dok konsultantska firma može imati veći deo overheads u obliku zakupnine, IT usluga i administrativnih troškova.
Vrste Overheads
Overheads se mogu klasifikovati na različite načine. Jedna od najčešćih podela jeste prema tome kako se menjaju sa obimom poslovanja.
Fixed Overheads – fiksni opšti troškovi
Fixed Overheads su troškovi koji se u određenom periodu uglavnom ne menjaju značajno sa promenom obima proizvodnje ili prodaje.
Primeri mogu uključivati:
- zakupninu poslovnog prostora,
- određene troškove osiguranja,
- plate dela administrativnog osoblja,
- određene troškove održavanja.
Iako se nazivaju fiksnim, ovi troškovi nisu nužno nepromenljivi zauvek. Njihov iznos može da se promeni, na primer, nakon promene ugovora o zakupu ili povećanja plata.
Variable Overheads – varijabilni opšti troškovi
Variable Overheads menjaju se sa promenom obima poslovanja, iako nisu direktno povezani sa konkretnom jedinicom proizvoda.
Primer može biti deo troškova energije u proizvodnom pogonu koji raste kada se povećava nivo proizvodnje.
Semi-variable Overheads – mešoviti opšti troškovi
Semi-variable Overheads sadrže i fiksnu i varijabilnu komponentu.
Na primer, određena usluga može imati fiksnu mesečnu naknadu, uz dodatni trošak koji zavisi od korišćenja.
Overheads i Direct Costs
Važno je razlikovati Overheads od Direct Costs.
Direct Costs mogu se direktno povezati sa određenim proizvodom, uslugom ili projektom. To mogu biti, na primer, sirovine korišćene za proizvodnju konkretnog proizvoda ili direktan rad zaposlenog na određenom projektu.
Overheads podržavaju poslovanje u celini i obično se ne mogu direktno pripisati jednoj jedinici proizvoda ili usluge.
Na primer, kod proizvodnje jednog proizvoda:
Direktni trošak: sirovina ugrađena u proizvod
Overhead: zakup proizvodnog objekta
Ova razlika je važna za obračun troškova i određivanje profitabilnosti proizvoda, usluga i poslovnih jedinica.
Overheads i Indirect Costs
Overheads i Indirect Costs su povezani pojmovi, ali nisu uvek potpuno identični.
Indirect Costs su troškovi koji se ne mogu direktno pripisati konkretnom troškovnom objektu bez odgovarajuće metode raspodele. Overheads se obično odnose na opšte troškove potrebne za funkcionisanje poslovanja.
Zbog toga se određeni overhead troškovi mogu smatrati indirektnim troškovima, ali izraz Indirect Costs ima šire značenje i može obuhvatiti troškove koji nisu nužno overheads.
Kako se Overheads raspoređuju?
Pošto se overheads najčešće ne mogu direktno povezati sa pojedinačnim proizvodom ili uslugom, preduzeća ih mogu raspoređivati pomoću odgovarajuće metode alokacije troškova (Cost Allocation).
Na primer, ukupni overhead troškovi proizvodnog pogona mogu se rasporediti na proizvode prema:
- broju radnih sati,
- mašinskim satima,
- količini proizvodnje,
- direktnim troškovima rada,
- ili drugoj odgovarajućoj osnovi.
Cilj raspodele je da se dobije realnija procena ukupnog troška proizvoda ili usluge.
Zašto su Overheads važni?
Praćenje overheads važno je zato što ovi troškovi mogu predstavljati značajan deo ukupnih troškova preduzeća.
Analiza overheads pomaže menadžmentu da:
- kontroliše opšte troškove poslovanja,
- utvrdi ukupne troškove proizvoda i usluga,
- formira odgovarajuće prodajne cene,
- proceni profitabilnost,
- identifikuje mogućnosti za smanjenje troškova,
- i planira buduće poslovne rashode.
Ako overheads rastu brže od prihoda, to može izvršiti pritisak na operativnu profitabilnost preduzeća.
Overheads nisu isto što i Fixed Costs
Važno je naglasiti da Overheads nisu sinonim za Fixed Costs.
Overheads mogu biti fiksni, varijabilni ili mešoviti, dok se pojam Fixed Costs odnosi na način na koji se određeni trošak ponaša u odnosu na promenu obima aktivnosti.
Na primer, zakup poslovnog prostora može istovremeno biti overhead i fixed cost, dok određeni trošak energije može biti overhead, ali može imati varijabilnu komponentu.
Overheads u računovodstvu i upravljanju troškovima
U računovodstvu troškova overheads se često koriste za utvrđivanje troška proizvodnje, troška usluge ili ukupnog troška poslovanja.
Kod proizvodnih preduzeća mogu se razlikovati:
- Manufacturing Overheads – proizvodni opšti troškovi,
- Administrative Overheads – administrativni opšti troškovi,
- Selling and Distribution Overheads – troškovi prodaje i distribucije.
Tačna klasifikacija zavisi od računovodstvenog sistema i svrhe za koju se troškovi analiziraju.
Overheads – značenje
Overheads su opšti odnosno režijski troškovi poslovanja koji podržavaju funkcionisanje preduzeća, ali se ne mogu direktno pripisati konkretnom proizvodu, usluzi ili transakciji.
Izraz Overheads praktično se koristi kao sinonim za Overhead Costs. Međutim, Indirect Costs i Fixed Costs predstavljaju šire odnosno drugačije kategorije i ne treba ih automatski koristiti kao sinonime.
Za detaljnije objašnjenje vidi Overhead Costs.