Bourse je izraz koji se koristi za berzu, odnosno organizovano tržište na kojem se trguje različitim finansijskim instrumentima, kao što su akcije, obveznice i derivati. Termin potiče iz francuskog jezika i naročito je prisutan u evropskom finansijskom kontekstu.
Berza omogućava povezivanje kupaca i prodavaca, formiranje tržišnih cena i trgovanje finansijskim instrumentima prema unapred definisanim pravilima. Zahvaljujući berzama, investitori mogu da kupuju i prodaju hartije od vrednosti, dok kompanije i države mogu da prikupljaju kapital putem finansijskih tržišta.
Bourse – English definition: A stock exchange or organized financial market where securities and other financial instruments are traded.
Šta je Bourse i šta znači ovaj finansijski termin?
Bourse je francuski izraz za berzu (Stock Exchange). U širem smislu označava organizovano tržište na kojem se susreću ponuda i tražnja za finansijskim instrumentima.
Termin se istorijski povezuje sa evropskim trgovačkim centrima, naročito sa Francuskom i Belgijom. Danas se reč Bourse može koristiti kao deo naziva različitih berzi i finansijskih institucija, ali nije ograničena na jednu konkretnu berzu.
Na savremenim berzama trgovanje se uglavnom odvija elektronskim putem. Investitori preko brokera šalju naloge za kupovinu ili prodaju, a berzanski sistem ih povezuje prema pravilima tržišta.
Kako funkcioniše Bourse odnosno berza?
Osnovna funkcija berze jeste da omogući efikasno povezivanje ponude i tražnje.
Kada investitor želi da kupi akciju, on preko brokerske platforme šalje nalog za kupovinu. Drugi učesnik može istovremeno imati nalog za prodaju. Kada se odgovarajuće cene poklope, transakcija se izvršava prema pravilima konkretnog tržišta.
Berza na taj način omogućava:
- formiranje tržišne cene finansijskih instrumenata,
- povezivanje kupaca i prodavaca,
- veću transparentnost trgovanja,
- lakši pristup kapitalu kompanijama,
- mogućnost investitorima da kupuju i prodaju finansijske instrumente,
- razvoj likvidnosti tržišta.
Važno je razlikovati berzu od brokera. Berza organizuje tržište i pravila trgovanja, dok broker omogućava investitoru pristup tržištu i izvršavanje njegovih naloga.
Koji finansijski instrumenti se trguju na berzi?
Na različitim berzama mogu se trgovati različiti finansijski instrumenti, u zavisnosti od pravila konkretnog tržišta.
Najčešći su:
- akcije (Stocks),
- obveznice (Bonds),
- ETF fondovi (Exchange-Traded Funds),
- opcije (Options),
- fjučersi (Futures),
- drugi finansijski derivati.
Nisu svi navedeni instrumenti dostupni na svakoj berzi. Struktura tržišta zavisi od propisa, organizacije berze i vrste instrumenata kojima se na njoj trguje.
Kako se formira cena na berzi?
Cena finansijskog instrumenta prvenstveno se formira kroz odnos ponude i tražnje.
Ako postoji veća tražnja za određenom akcijom, kupci mogu biti spremni da plate višu cenu. Ako više investitora želi da proda akciju nego da je kupi, cena može da bude pod pritiskom.
Na cenu utiču brojni faktori, uključujući:
- finansijske rezultate kompanije,
- očekivanja investitora,
- kamatne stope,
- ekonomske uslove,
- inflaciju,
- stanje u određenoj industriji,
- političke i geopolitičke događaje.
Zbog toga se tržišna cena akcije može menjati iz minuta u minut tokom trgovanja.
Koje su poznate berze u svetu?
Među najpoznatijim berzama i berzanskim grupama nalaze se:
- Euronext, koji upravlja tržištima u više evropskih zemalja,
- Deutsche Börse u Nemačkoj,
- London Stock Exchange u Velikoj Britaniji,
- New York Stock Exchange (NYSE) u Sjedinjenim Američkim Državama,
- Nasdaq u Sjedinjenim Američkim Državama,
- Tokyo Stock Exchange u Japanu,
- Hong Kong Stock Exchange u Hong Kongu.
U francuskom finansijskom kontekstu izraz Bourse de Paris istorijski označava Parišku berzu, koja je danas deo sistema Euronext Paris.
Bourse i berza u Srbiji
U Srbiji je najvažnije organizovano tržište kapitala Beogradska berza (Belex). Na njoj se trguje različitim finansijskim instrumentima u skladu sa domaćim propisima i pravilima tržišta.
Za srpske investitore, razumevanje načina funkcionisanja berze važno je ne samo zbog ulaganja u domaće hartije od vrednosti već i zbog razumevanja međunarodnih tržišta.
Iako se termin Bourse češće sreće u međunarodnoj i evropskoj finansijskoj terminologiji, njegovo osnovno značenje je jednostavno: berza odnosno organizovano tržište za trgovanje finansijskim instrumentima.
Zašto su berze važne za ekonomiju?
Berze imaju važnu ulogu u funkcionisanju savremenog finansijskog sistema.
Kompanijama omogućavaju da putem tržišta kapitala prikupe sredstva za razvoj, dok investitorima omogućavaju da ulažu kapital i potencijalno ostvare prinos.
Berze takođe doprinose likvidnosti, jer investitoru omogućavaju da finansijski instrument koji poseduje može da proda drugom učesniku na tržištu, pod uslovima koji zavise od trenutne ponude i tražnje.
FAQ: Često postavljana pitanja o pojmu Bourse
Da li je Bourse isto što i berza?
Da. Bourse je izraz, naročito iz francuskog i evropskog finansijskog konteksta, koji označava berzu odnosno organizovano tržište za trgovanje finansijskim instrumentima.
Da li se na Bourse trguje samo akcijama?
Ne. U zavisnosti od konkretnog tržišta, mogu se trgovati akcije, obveznice, ETF-ovi, opcije, fjučersi i drugi finansijski instrumenti.
Da li je Bourse isto što i Stock Exchange?
U većini finansijskih konteksta, Bourse i Stock Exchange imaju isto osnovno značenje – berza. Razlika je prvenstveno u jezičkom i istorijskom kontekstu upotrebe termina.
Da li je Bourse naziv jedne konkretne berze?
Ne. Bourse je opšti izraz za berzu, iako može biti deo zvaničnog naziva konkretne berze ili finansijske institucije.
Kako investitor pristupa berzi?
Individualni investitor najčešće pristupa berzi preko brokera ili brokerske platforme, putem koje šalje naloge za kupovinu i prodaju finansijskih instrumenata.