EBITDA (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization) je pokazatelj profitabilnosti koji prikazuje dobit kompanije pre kamata, poreza, deprecijacije i amortizacije. Koristi se za analizu poslovanja i poređenje kompanija, posebno kada se želi umanjiti uticaj različitih struktura finansiranja, poreskih sistema i računovodstvenih troškova deprecijacije i amortizacije.
EBITDA je ne-GAAP/IFRS pokazatelj, što znači da nije standardizovana računovodstvena stavka koju kompanije moraju prikazivati na isti način. Zbog toga je pri analizi važno proveriti kako je konkretna kompanija izračunala i eventualno prilagodila EBITDA.
Važno je naglasiti da EBITDA nije isto što i novčani tok. Ona ne pokazuje koliko gotovine kompaniji zaista ostaje nakon kapitalnih ulaganja, kamata, poreza i promena obrtnog kapitala.
Šta je EBITDA?
EBITDA predstavlja zaradu pre kamata, poreza, deprecijacije i amortizacije.
Naziv dolazi od engleskog izraza:
Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization
EBITDA se najčešće koristi za procenu profitabilnosti poslovnih aktivnosti pre uticaja:
- troškova kamata,
- poreza na dobit,
- deprecijacije materijalne imovine,
- amortizacije nematerijalne imovine.
Zbog toga može biti korisna za poređenje kompanija koje imaju različite nivoe zaduženosti, poreske stope ili računovodstvene politike vezane za deprecijaciju i amortizaciju.
Međutim, EBITDA ne treba posmatrati kao zamenu za neto dobit, operativni novčani tok ili slobodni novčani tok. Svaki od ovih pokazatelja meri drugačiji aspekt poslovanja.
Formula za EBITDA
EBITDA se može izračunati iz neto dobiti:
EBITDA = Neto dobit + Kamate + Porez na dobit + Deprecijacija + Amortizacija
EBITDA = Net Income + Interest + Taxes + Depreciation + Amortization
Može se izračunati i iz EBIT-a:
EBITDA = EBIT + Deprecijacija + Amortizacija
EBITDA = EBIT + Depreciation + Amortization
Druga formula je posebno jednostavna kada su EBIT i troškovi deprecijacije i amortizacije poznati.
Kamate
Troškovi kamata (Interest Expense) predstavljaju troškove finansiranja putem pozajmljenog novca.
Kompanije sa većim dugom obično imaju veće troškove kamata, dok kompanije sa manjim dugom mogu imati niže troškove finansiranja.
Pošto EBITDA isključuje kamate, ona omogućava poređenje operativne profitabilnosti kompanija bez direktnog uticaja njihove strukture finansiranja.
Ipak, kamata predstavlja stvaran finansijski trošak i ne treba je zanemariti kada se procenjuju profitabilnost, solventnost i sposobnost otplate duga.
Porezi
EBITDA isključuje porez na dobit, pa na nju ne utiču razlike u poreskim stopama i poreskim pravilima između kompanija.
To može biti korisno pri međunarodnom poređenju, ali ne znači da porezi nisu važni za poslovanje. Kompanija na kraju mora da plati porez u skladu sa poreskim propisima koji se na nju primenjuju.
Deprecijacija i amortizacija
Deprecijacija (Depreciation) predstavlja računovodstveno raspoređivanje troška materijalne imovine tokom njenog korisnog veka.
Primeri materijalne imovine uključuju:
- zgrade,
- proizvodnu opremu,
- mašine,
- vozila.
Amortizacija (Amortization) odnosi se na raspoređivanje troška određenih nematerijalnih sredstava tokom njihovog korisnog veka, kao što su određeni patenti, licence i druga prava.
Deprecijacija i amortizacija su računovodstveni troškovi koji se u obračunu EBITDA dodaju nazad. Međutim, to ne znači da su ekonomski beznačajni.
Kompanija koja koristi proizvodnu opremu mora da je održava i vremenom zameni, dok kompanija sa nematerijalnom imovinom može imati značajne troškove razvoja, kupovine ili obnove takve imovine.
Zato EBITDA može preceniti ekonomsku profitabilnost kompanija koje zahtevaju velika ulaganja u osnovna sredstva.
EBITDA nije novčani tok
Jedna od najvažnijih stvari kod EBITDA jeste da je ne treba izjednačavati sa gotovinom koju kompanija ostvaruje.
EBITDA ne uzima u obzir, između ostalog:
- kapitalne izdatke (CapEx),
- promene obrtnog kapitala,
- plaćene kamate,
- plaćene poreze,
- otplatu glavnice duga.
Zbog toga kompanija može imati visoku EBITDA, a istovremeno ograničen slobodan novčani tok.
Za analizu gotovinskog poslovanja korisnije je posmatrati operativni novčani tok (Operating Cash Flow) i slobodni novčani tok (Free Cash Flow).
EBITDA i EBIT
Glavna razlika između EBITDA i EBIT-a jeste u tretmanu deprecijacije i amortizacije.
EBIT = EBITDA – Deprecijacija – Amortizacija
odnosno:
EBITDA = EBIT + Deprecijacija + Amortizacija
EBIT uključuje troškove deprecijacije i amortizacije, dok ih EBITDA isključuje.
Zbog toga EBITDA obično ima višu vrednost od EBIT-a kada kompanija ima troškove deprecijacije i amortizacije.
EBITDA i operativna dobit
Operativna dobit (Operating Income) predstavlja dobit ostvarenu iz poslovnih aktivnosti nakon relevantnih operativnih troškova, uključujući deprecijaciju i amortizaciju.
U mnogim kompanijama:
Operating Income ≈ EBIT
dok je:
EBITDA = Operating Income + Deprecijacija + Amortizacija
Međutim, EBIT i operativna dobit nisu nužno potpuno identični u svakom računovodstvenom prikazu, naročito kada postoje određeni neoperativni prihodi ili rashodi.
Primer izračunavanja EBITDA
Pretpostavimo da kompanija ima:
- Neto dobit: 60 miliona USD
- Porez na dobit: 15 miliona USD
- Troškove kamata: 15 miliona USD
- Deprecijaciju i amortizaciju: 30 miliona USD
EBITDA se izračunava:
EBITDA = 60 + 15 + 15 + 30
EBITDA = 120 miliona USD
Dakle, EBITDA kompanije iznosi 120 miliona USD.
Ako je EBIT kompanije 90 miliona USD, rezultat se može proveriti i drugom formulom:
EBITDA = 90 + 30 = 120 miliona USD
Zašto investitori koriste EBITDA?
EBITDA može biti korisna za:
- poređenje kompanija u istoj industriji,
- analizu operativne profitabilnosti,
- procenu poslovanja pre uticaja finansiranja i poreza,
- izračunavanje pokazatelja vrednovanja kao što je EV/EBITDA,
- analizu sposobnosti poslovanja da generiše rezultat pre određenih računovodstvenih i finansijskih troškova.
Posebno je česta u analizi kompanija i transakcija spajanja i preuzimanja (M&A).
Ograničenja EBITDA
EBITDA ima važna ograničenja.
Pošto isključuje deprecijaciju i amortizaciju, može prikazati povoljniju sliku poslovanja kompanije koja zahteva velika ulaganja u opremu, objekte ili drugu imovinu.
Takođe, EBITDA ne uzima u obzir troškove finansiranja i poreze, iako su oni stvarni novčani izdaci kompanije.
Zbog toga visoka EBITDA ne znači automatski da kompanija ima visoku neto dobit ili snažan slobodni novčani tok.
Najkorisnije je posmatrati EBITDA zajedno sa EBIT-om, neto dobiti, operativnim novčanim tokom, CapEx-om i Free Cash Flow-om.
EBITDA u vrednovanju kompanija
EBITDA se često koristi zajedno sa Enterprise Value (EV) za izračunavanje pokazatelja EV/EBITDA.
EV/EBITDA = Enterprise Value ÷ EBITDA
Ovaj odnos se često koristi za poređenje vrednovanja kompanija iz iste industrije.
Međutim, kao i sama EBITDA, EV/EBITDA treba posmatrati u kontekstu rasta kompanije, kapitalne intenzivnosti, zaduženosti i drugih finansijskih pokazatelja.