Naked Option (Gola opcija) predstavlja opcionu poziciju kod koje prodavac opcije (Option Writer) nema odgovarajuće pokriće za potencijalnu obavezu prema kupcu opcije. Drugim rečima, prodavac je izložен riziku kretanja cene osnovne imovine, a da pritom nema odgovarajuću zaštitnu poziciju koja bi ograničila ili pokrila njegovu obavezu.
Naked Option je alternativni naziv za Uncovered Option (Nepokrivena opcija). Oba termina opisuju prodaju opcije bez odgovarajućeg pokrića, odnosno bez zaštitne pozicije u osnovnoj imovini ili dovoljnog novčanog pokrića, u zavisnosti od vrste opcije.
Prodavac Naked Option za preuzimanje obaveze prima opcijsku premiju (Option Premium). Ta premija predstavlja njegovu maksimalnu potencijalnu zaradu od same prodaje opcije, dok potencijalni gubitak može biti znatno veći.
Šta je Naked Option?
Naked Option je opcija koju investitor prodaje bez odgovarajuće zaštitne pozicije. Kupac opcije plaća premiju i dobija pravo da opciju iskoristi pod ugovorenim uslovima, dok prodavac preuzima obavezu da ispuni ugovor ako kupac izvrši opciju.
Kod pokrivene opcije prodavac poseduje odgovarajuću osnovnu imovinu ili ima drugu poziciju koja služi kao pokriće. Kod Naked Option takvo pokriće ne postoji.
Zbog toga je odnos između moguće dobiti i rizika nepovoljan za prodavca: maksimalna dobit je uglavnom ograničena na primljenu premiju, dok potencijalni gubitak može biti mnogo veći.
Naked Call Option
Naked Call Option (nepokrivena call opcija) nastaje kada investitor proda call opciju, a pritom ne poseduje osnovnu imovinu koju bi mogao da isporuči ako kupac izvrši opciju.
Call opcija kupcu daje pravo da kupi osnovnu imovinu po unapred određenoj izvršnoj ceni (Strike Price). Ako tržišna cena osnovne imovine poraste iznad izvršne cene, kupac može izvršiti opciju.
Prodavac tada mora ispuniti svoju obavezu. Pošto ne poseduje osnovnu imovinu, može biti prinuđen da je kupi na tržištu po višoj ceni kako bi ispunio obavezu iz opcije.
Primer Naked Call Option
Pretpostavimo da investitor proda call opciju sa izvršnom cenom od 100 USD i primi premiju od 5 USD po akciji.
Ako cena akcije ostane ispod 100 USD, opcija može isteći bez izvršenja i prodavac zadržava premiju.
Ako cena akcije poraste na 150 USD, prodavac je izložen gubitku od 50 USD po akciji pre uračunavanja premije. Nakon primljene premije od 5 USD, približan neto gubitak iznosi 45 USD po akciji.
Ako cena akcije nastavi da raste, gubitak se povećava. Pošto tržišna cena akcije teoretski nema gornju granicu, potencijalni gubitak Naked Call Option pozicije je teoretski neograničen.
Naked Put Option
Naked Put Option (nepokrivena put opcija) nastaje kada investitor proda put opciju, ali nema dovoljno novčanih sredstava izdvojenih za potencijalnu obavezu kupovine osnovne imovine.
Put opcija kupcu daje pravo da proda osnovnu imovinu po unapred određenoj izvršnoj ceni. Ako tržišna cena padne znatno ispod izvršne cene, kupac može izvršiti opciju.
Prodavac tada može biti obavezan da kupi osnovnu imovinu po izvršnoj ceni, iako je njena tržišna vrednost znatno niža.
Primer Naked Put Option
Pretpostavimo da investitor proda put opciju sa izvršnom cenom od 100 USD i primi premiju od 5 USD po akciji.
Ako cena akcije ostane iznad 100 USD, opcija može isteći bez izvršenja i prodavac zadržava premiju.
Ako cena akcije padne na 70 USD, prodavac može biti obavezan da kupi akciju za 100 USD, iako na tržištu vredi samo 70 USD.
Gubitak pre premije iznosi 30 USD po akciji, dok nakon uračunavanja premije od 5 USD neto gubitak iznosi približno 25 USD po akciji.
Za razliku od Naked Call Option, gubitak kod Naked Put Option ima teoretsku gornju granicu, jer cena osnovne imovine ne može pasti ispod nule. Ipak, gubitak može biti veoma velik.
Kako funkcioniše Naked Option?
Proces prodaje Naked Option može se pojednostavljeno prikazati kroz nekoliko koraka:
- Prodavac izdaje opciju i preuzima obavezu prema kupcu.
- Kupac plaća opcijsku premiju prodavcu.
- Prodavac nema odgovarajuće pokriće za potencijalnu obavezu.
- Ako opcija istekne bez izvršenja, prodavac uglavnom zadržava premiju.
- Ako kupac izvrši opciju, prodavac mora ispuniti ugovornu obavezu.
- Ako se cena osnovne imovine snažno pomerila protiv prodavca, gubitak može biti znatno veći od primljene premije.
Kod Naked Call Option nepovoljan scenario nastaje kada cena osnovne imovine raste, dok kod Naked Put Option nastaje kada cena osnovne imovine pada.
Rizik kod Naked Option
Najvažnija karakteristika Naked Option jeste asimetričan odnos između potencijalne dobiti i potencijalnog gubitka.
Prodavac prima ograničenu premiju, dok potencijalni gubitak može biti višestruko veći.
Kod Naked Call Option potencijalni gubitak je teoretski neograničen.
Kod Naked Put Option potencijalni gubitak je ograničen, ali može biti veoma velik ako osnovna imovina izgubi najveći deo svoje vrednosti.
Zbog toga prodaja Naked Option zahteva pažljivo upravljanje rizikom i dovoljno kapitala za potencijalne obaveze.
Naked Option i Margin
Trgovanje nepokrivenim opcijama obično zahteva marginu (Margin), odnosno određeni iznos sredstava ili kolaterala koji broker zahteva radi pokrića dela potencijalnog rizika.
Visina potrebne margine može zavisiti od vrste opcije, cene osnovne imovine, izvršne cene, volatilnosti, vremena do isteka i pravila konkretnog brokera ili tržišta.
Ako se cena osnovne imovine značajno pomeri protiv prodavca, broker može zahtevati dodatna sredstva. Takav zahtev poznat je kao margin call.
Zbog toga Naked Option ne predstavlja samo teorijski rizik budućeg gubitka. Nepovoljno kretanje tržišta može dovesti i do potrebe za dodatnim kapitalom tokom trajanja pozicije.
Naked Option naspram Covered Option
Osnovna razlika između Naked Option i Covered Option jeste postojanje pokrića.
Kod Covered Call pozicije prodavac call opcije poseduje osnovnu imovinu. Ako kupac izvrši opciju, prodavac može koristiti tu imovinu za ispunjenje svoje obaveze.
Kod Naked Call pozicije prodavac nema odgovarajuću osnovnu imovinu i zbog toga je mnogo direktnije izložen rastu njene tržišne cene.
Kod put opcije, odgovarajuće novčano pokriće predstavlja važan oblik zaštite od obaveze kupovine osnovne imovine.
| Karakteristika | Naked Option | Covered Option |
|---|---|---|
| Pokriće | Nema odgovarajućeg pokrića | Postoji odgovarajuća zaštitna pozicija |
| Primljena premija | Da | Da |
| Maksimalna dobit prodavca | Uglavnom premija | Uglavnom premija |
| Rizik | Visok | Zavisi od vrste pokrića |
| Naked Call | Potencijalno neograničen gubitak | Pokriće osnovnom imovinom |
| Naked Put | Veliki potencijalni gubitak | Može biti pokriven novčanim sredstvima |
| Margin | Može biti značajna | Zavisi od pozicije i pokrića |
Naked Option i Uncovered Option
Naked Option i Uncovered Option koriste se kao alternativni nazivi za opciju bez odgovarajućeg pokrića.
Najčešći izrazi su:
- Naked Option = Uncovered Option
- Naked Call = Uncovered Call
- Naked Put = Uncovered Put
U sva tri slučaja osnovna karakteristika je ista: prodavac opcije nema odgovarajuću zaštitnu poziciju koja bi u potpunosti pokrila njegovu potencijalnu obavezu.
Za Investidia.com, Uncovered Option može ostati primarni članak, dok je Naked Option zaseban članak koji obrađuje isti koncept iz perspektive alternativnog termina.
Ključne karakteristike Naked Option
Najvažnije karakteristike su:
- prodavac opcije prima opcijsku premiju;
- prodavac preuzima ugovornu obavezu prema kupcu;
- ne postoji odgovarajuće pokriće osnovnom imovinom ili dovoljnim novčanim sredstvima;
- maksimalna dobit prodavca uglavnom je ograničena na primljenu premiju;
- potencijalni gubitak može biti mnogo veći od premije;
- kod Naked Call gubitak je teoretski neograničen;
- kod Naked Put gubitak je ograničen, ali može biti veoma velik;
- broker može zahtevati značajnu marginu;
- nepovoljan razvoj tržišta može dovesti do dodatnog zahteva za sredstvima.
Zaključak
Naked Option (Gola opcija) predstavlja opciju koju prodavac izdaje bez odgovarajućeg pokrića za potencijalnu obavezu prema kupcu. Prodavac za preuzimanje tog rizika prima opcijsku premiju, ali njegov potencijalni gubitak može biti znatno veći od ostvarene premije.
Kod Naked Call Option, prodavac ne poseduje osnovnu imovinu i može biti izložen teoretski neograničenom gubitku ako cena osnovne imovine snažno poraste.
Kod Naked Put Option, prodavac može biti obavezan da kupi osnovnu imovinu po izvršnoj ceni kada njena tržišna vrednost padne. Maksimalni gubitak je ograničen, ali može biti veoma značajan.
Naked Option je zato važan pojam za razumevanje rizika kod prodaje opcija, posebno u vezi sa Option Writer, Option Premium, Underlying Asset, Strike Price, Margin i Covered Call pozicijama.