Acquiree ili Target Company predstavlja preduzeće koje je predmet akvizicije, odnosno kompaniju koju drugi poslovni subjekt namerava da preuzme. Druga strana u transakciji je Acquirer, odnosno sticalac ili kupac.
U najjednostavnijem smislu, Acquiree je kompanija koja se preuzima, dok je Acquirer kompanija koja je preuzima.
Šta je Acquiree odnosno ciljna kompanija?
U procesu spajanja i preuzimanja (M&A – Mergers and Acquisitions), Acquiree je kompanija čije akcije, poslovanje ili imovina postaju predmet transakcije.
Cilj akvizicije može biti različit. Sticalac može želeti da proširi poslovanje, uđe na novo tržište, pristupi novim kupcima, proizvodima ili tehnologijama, ostvari ekonomiju obima ili poveća vrednost svog poslovanja.
Ciljna kompanija može biti privlačna zbog različitih resursa i prednosti, kao što su:
- razvijena baza klijenata;
- prepoznatljiv brend;
- intelektualna svojina i tehnologija;
- kvalifikovani zaposleni;
- tržišni udeo;
- proizvodni kapaciteti;
- distribuciona mreža;
- geografsko prisustvo.
U zavisnosti od strukture transakcije, sticalac može kupiti većinski ili celokupan vlasnički udeo u kompaniji kako bi stekao kontrolu nad njenim poslovanjem.
Acquiree u prijateljskom i neprijateljskom preuzimanju
Akvizicija ciljne kompanije može biti prijateljska (Friendly Takeover) ili neprijateljska (Hostile Takeover).
- Prijateljsko preuzimanje nastaje kada se menadžment i uprava ciljne kompanije saglase sa uslovima transakcije i podrže njeno sprovođenje.
- Neprijateljsko preuzimanje nastaje kada se uprava ciljne kompanije protivi ponudi, ali sticalac ipak pokušava da preuzme kontrolu, na primer direktnim obraćanjem akcionarima.
Kod javnih kompanija, ponuda za preuzimanje može biti formulisana u gotovini, akcijama ili kombinaciji različitih oblika naknade. Cena koju sticalac nudi može sadržati premiju u odnosu na tržišnu cenu akcija, kako bi akcionare motivisao da prihvate ponudu.
Nakon realizacije akvizicije, ciljna kompanija može nastaviti da posluje kao zasebno pravno lice, biti integrisana u poslovanje sticaoca ili biti reorganizovana, u zavisnosti od strukture i ciljeva transakcije.
Kako se bira ciljna kompanija za akviziciju?
Kompanije koje su potencijalne mete za preuzimanje često imaju karakteristike koje ih čine strateški ili finansijski atraktivnim za potencijalnog kupca.
Neki od faktora koje sticalac može razmatrati su:
- Stabilno poslovanje: kompanija ima održive prihode, poslovanje i finansijske rezultate.
- Rast i potencijal za stvaranje vrednosti: postoji mogućnost daljeg rasta prihoda, profita ili tržišnog udela.
- Kvalitetan menadžment: iskusan menadžerski tim može olakšati nastavak poslovanja i integraciju nakon akvizicije.
- Ograničeni pravni i regulatorni rizici: manji broj potencijalnih sporova i drugih obaveza može smanjiti rizik transakcije.
- Sinergije: kupac može ostvariti uštede ili dodatne prihode povezivanjem poslovanja dve kompanije.
- Strateški značaj: ciljna kompanija može omogućiti pristup novom tržištu, tehnologiji, proizvodima, zaposlenima ili klijentima.
- Geografsko prisustvo: kompanija može biti zanimljiva zbog prisustva na tržištu na kojem sticalac želi da proširi poslovanje.
Važno je da ne postoji univerzalna lista karakteristika „idealnog“ Acquiree-a. Atraktivnost ciljne kompanije zavisi od strategije, finansijske pozicije i ciljeva konkretnog sticaoca.
Acquiree i Acquirer – koja je razlika?
Najlakše je zapamtiti kroz uloge u transakciji:
Acquiree = kompanija koja se preuzima
Acquirer = kompanija koja preuzima
Na primer, ako kompanija A kupuje kompaniju B, kompanija A je Acquirer, dok je kompanija B Acquiree odnosno ciljna kompanija.
Acquiree u Srbiji
U Srbiji se pojam Acquiree najčešće može prevesti kao ciljna kompanija, ciljno društvo ili jednostavno društvo koje se preuzima, u zavisnosti od konteksta transakcije.
U domaćoj poslovnoj i finansijskoj terminologiji češće se koriste izrazi sticalac za Acquirer i ciljno društvo za kompaniju koja je predmet preuzimanja.
Kod akvizicija u Srbiji, kao i na drugim tržištima, procena ciljne kompanije obično uključuje finansijsku, pravnu, poresku i komercijalnu analizu, odnosno due diligence, pre donošenja konačne odluke o transakciji.
Acquiree – ukratko
Acquiree je kompanija ili drugo preduzeće koje je predmet akvizicije i koje drugi poslovni subjekt, odnosno Acquirer, namerava da preuzme.
U srpskom jeziku najbliži izrazi su ciljna kompanija, ciljno društvo i kompanija koja se preuzima.
Najjednostavnije:
Acquiree je kompanija koja se preuzima, dok je Acquirer kompanija koja je preuzima.